Άρθρα

Γιατί είναι πολύ καλό να διαβάζεις έστω και για μισή ώρα κάθε μέρα

Η συστηματική ανάγνωση βιβλίων δεν οδηγεί τους αναγνώστες μόνο στην ανακάλυψη νέων τόπων και εννοιών, αλλά όπως έχει αποδειχθεί επιστημονικά κάνει καλό και στον εγκέφαλο, απομακρύνοντας την πιθανότητα εκδήλωσης άνοιας.

Μία νέα επιστημονική έρευνα του πανεπιστημίου του Yale συνδέει το διάβασμα με την αύξηση της διάρκειας ζωής ενός ανθρώπου.

Οι άνθρωποι που διαβάζουν ένα βιβλίο έστω και για μισή ώρα κάθε μέρα (συνολικά 3,5 ώρες την εβδομάδα), μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο πρόωρου θανάτου κατά περίπου 20%, την ώρα που το όφελος από την ανάγνωση εφημερίδων και περιοδικών είναι πολύ μικρότερο.

Οι ερευνητές, με επικεφαλής την καθηγήτρια επιδημιολογίας Μπέκα Λέβι της Σχολής Δημόσιας Υγείας του Πανεπιστημίου Yale, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό κοινωνικής ιατρικής «Social Science and Medicine», ανέλυσαν στοιχεία για 3.635 ανθρώπους, συσχετίζοντας τις αναγνωστικές συνήθειες καθενός, με τη γενικότερη κατάσταση της υγείας του σε βάθος 12 ετών.

Διαπιστώθηκε ότι όσοι διάβαζαν περίπου 3,5 ώρες την εβδομάδα, ήταν κατά μέσο όρο 17% λιγότερο πιθανό να πεθάνουν πρόωρα από οποιαδήποτε αιτία, ενώ για όσους διάβαζαν πάνω από 3,5 ώρες εβδομαδιαίως η πιθανότητα ήταν 23% μικρότερη.   Στη διάρκεια της 12ετούς μελέτης, πέθαναν το 27% των αναγνωστών βιβλίων και το 33% όσων δεν διάβαζαν καθόλου βιβλία. Όσα περισσότερα βιβλία διάβαζε κάποιος, τόσο μειωνόταν ο κίνδυνος θανάτου του.

Προηγούμενες μελέτες έχουν δείξει ότι η ανάγνωση βιβλίων βοηθά στον ύπνο, στην ψυχική διάθεση, στην καθυστέρηση της νόσου Αλτσχάιμερ κ.α.   Η νέα μελέτη, σύμφωνα με τη Λέβι, δείχνει ότι «η ανάγνωση βιβλίων ακόμη και για μισή ώρα καθημερινά προσφέρει σημαντικό πλεονέκτημα επιβίωσης, σε σχέση με όσους δεν διαβάζουν καθόλου. Και αυτό το πλεονέκτημα για τους αναγνώστες των βιβλίων ισχύει άσχετα με το εισόδημά τους, την μόρφωσή τους, την εξυπνάδα τους, το φύλο τους, την ηλικία τους, την οικογενειακή κατάστασή τους ή άλλες παραμέτρους».

Οι ερευνητές επεσήμαναν ότι τα βιβλία προάγουν το λεγόμενο βαθύ και αφοσιωμένο διάβασμα -περισσότερο από τις εφημερίδες, τα περιοδικά ή τις αναρτήσεις στα κοινωνικά δίκτυα- πράγμα που ωφελεί περισσότερο το νου και τον εγκέφαλο. Επιπλέον, το λεξιλόγιο, η λογική, η συγκέντρωση και η κριτική σκέψη ευνοούνται από τα βιβλία, ιδιότητες που επίσης συμβάλλουν στο πλεονέκτημα επιβίωσης που χαρίζει η ανάγνωσή τους.

Η έρευνα δεν έκανε διάκριση για το είδος των βιβλίων, όμως οι περισσότεροι συμμετέχοντες διάβαζαν λογοτεχνία. Μια μελλοντική έρευνα θα μελετήσει τις ωφέλειες των βιβλίων σε μεγαλύτερο βάθος, αναζητώντας απαντήσεις στο κατά πόσο τα ηλεκτρονικά βιβλία έχουν το ίδιο όφελος με τα παραδοσιακά έντυπα βιβλία, αν κάποιο είδος βιβλίων είναι σαφώς πιο «υγιεινό» κ.α.   Οι ερευνητές επεσήμαναν επίσης ότι ο μέσος άνθρωπος που συμμετείχε στην μελέτη, αφιέρωνε 3,9 ώρες την εβδομάδα στα βιβλία και 6,1 ώρες σε εφημερίδες και περιοδικά. Όπως είπαν, αν αυτή η τάση αντιστρεφόταν υπέρ των βιβλίων, θα υπήρχε μεγαλύτερο όφελος για την υγεία.

Πηγή: www.lifo.gr

Βιβλίο ή βίντεο; Γιατί δεν μπορεί να υποκατασταθεί η ανάγνωση βιβλίων.

Ο καταιγισμός των τηλεοπτικών σειρών και η δυνατότητα να δει πολλά επεισόδιά τους κάποιος μέσω Internet είναι ένας από τους λόγους που έχει πέσει κατακόρυφα η ανάγνωση βιβλίων στις νεότερες ηλικίες και σ’ εκείνα τα στρώματα που έχουν την κουλτούρα και τις γνώσεις που επιτρέπουν την ανάγνωση κάποιου βιβλίου. Στα άλλα στρώματα που ρέπουν προς τα reality shows των ελληνικών καναλιών η πιθανότητα ανάγνωσης βιβλίου είναι πολύ χαμηλή.

Βιβλίο ή βίντεο; Δεν φταίει, όμως, μόνο το «Game of Thrones» και το «House of Cards». Με βάση τα βιογραφικά που βλέπω, αλλά και υποψηφίους που συναντώ, που είναι σε αναζήτηση δουλειάς, κάνω την υπόθεση ότι έχει παίξει ρόλο και η κατιούσα που έχει πάρει η ελληνική εκπαίδευση. Έχω συζητήσει και συνεχίζω να το συζητώ με πολλά νέα παιδιά. Μέσα από αυτές τις συζητήσεις έχω φθάσει κι εγώ στο συμπέρασμα πως δεν μετράει μόνο πόσα βίντεο βλέπουν, ούτε πόσα πτυχία έχουν πάρει. Αν δεν διαβάζουν μεγάλα κείμενα και βιβλία, αυτό θα το βρουν μπροστά τους – είναι κάτι που τους κοστίζει ήδη και δεν το γνωρίζουν. Κάποιοι θα πουν ότι οι απόψεις μου είναι αντιλήψεις μιας γενιάς που έζησε πριν λάμψει το βίντεο και ότι πλέον δεν χρειάζεται μια νέα να διαβάζει βιβλία (ή μεγάλα κείμενα) για να έχει επαγγελματική πρόοδο ή να αντιμετωπίσει θέματα που την απασχολούν προσωπικά (π.χ. η ισορροπία δουλειάς/προσωπικής ζωής, η μοναξιά, ο έρωτας κ.λπ.). Θα είμαι απόλυτος και θα πω ότι είναι μεγάλη πλάνη μια τέτοια πεποίθηση.

Οι συνέπειες φαίνονται και σε πολύ πρακτικό επίπεδο. Είναι πολύ δύσκολο, άτομα που δεν διαβάζουν, να μπορούν να σκαρώσουν στοιχειώδη κείμενα, κάτι που χρειάζεται σε πολλές δουλειές: στον μηχανικό που πρέπει να υποβάλει μια έκθεση ή και στον υπάλληλο ξενοδοχείου ή εστιατορίου που πρέπει να επικοινωνήσει για να βρει πελάτες. Παρατηρώ, ειδικά σε ηλικίες κάτω των 35 ετών, ότι η σχέση με τη γλώσσα είναι ολοένα χαλαρότερη, ανοργάνωτη. Όχι μόνο δεν υπάρχει αγάπη για το «μακρύ κείμενο» (long-form text) αλλά υπάρχουν μεγάλα κενά ακόμα και σε άτομα που έχουν εργαστεί σε επαγγέλματα που συνδυάζονται με τη γραφή.

matilda1

Ξέρω, προτιμάτε να βλέπετε βίντεο από το να διαβάζετε βιβλία. Βίντεο με πλοκή, βίντεο διδακτικά, βιντεοπαιχνίδια, animation. Με δυο λόγια, αν η επιδίωξή σας είναι η γνώση, τότε δεν υπάρχει καμιά πιθανότητα τα βίντεο να υποκαταστήσουν τα βιβλία (έντυπα ή ηλεκτρονικά, δεν έχει σημασία): τα βίντεο είναι πιο ακριβές παραγωγές, αλλά ακόμα πιο σημαντικό είναι ότι πολλοί χαρισματικοί ως προς τη γνώση άνθρωποι δεν είναι περφόρμερ, είναι πιο μεταδοτικοί «όταν εκφράζονται με γραπτό λόγο, έστω με πολλές εικόνες, παρά να μιλάνε σε βίντεο».

Ναι, το κείμενο και οι λέξεις εκδικούνται όλους όσοι τα τελευταία χρόνια παρασύρθηκαν από την ευκολία της εικόνας και μπέρδεψαν τη χρησιμότητα του βίντεο με την ανύπαρκτη δυνατότητά του να υποκαταστήσει κάθε κείμενο. Όπως είπε κάποιος, ένα βιβλίο έχει τη δυνατότητα να σου αλλάξει τη ζωή. Η πιθανότητα να συμβεί αυτό από μια τηλεοπτική σειρά ή μια ταινία ή ένα βίντεο στο YouTube είναι πολύ μικρότερη. Αυτός που διαβάζει ένα βιβλίο για επαγγελματικούς λόγους ή για απόλαυση έχει τη δυνατότητα να κρατήσει σημειώσεις, να σημειώσει εδάφια, να τα στείλει σε φίλους, να επανέλθει αργότερα για να τα ξαναδεί, να τα επικαλεστεί σε ένα δικό του γραπτό, σε μια δημόσια τοποθέτηση. Ξέρω ότι εδώ έχουμε ένα πρόβλημα: οι περισσότεροι δεν έχουμε πλέον την ικανότητα να συγκεντρωθούμε αρκετά για να διαβάσουμε ένα ολόκληρο βιβλίο, έστω των 100 σελίδων.

Το Facebook «καταπίνει» και τα βιβλία. Η ωμή διάσταση αυτού εδώ του άρθρου είναι η εξής: αν θέλετε να επιπλεύσετε σ’ αυτήν τη καθίζηση της μεσαίας τάξης, θα ‘ναι πιο εύκολο αν διαβάζετε βιβλία και, ως εκ τούτου, εφόσον ενισχύετε και τη δυνατότητά σας να επικοινωνείτε γραπτώς. Αν ψάχνετε κάποια άλλη, πιο ευγενή έννοια, πέρα από την επαγγελματική επιτυχία ή τις οικονομικές απολαβές, τότε συγκρατήστε ότι ο χορός των πολλών λέξεων, η απόλαυση του κειμένου, δεν μπορούν να υποκατασταθούν ούτε από την ακατάσχετη κατανάλωση βίντεο κάθε μορφής, ούτε με την επένδυση του χρόνου στα social media. Τα τελευταία όντως έχουν και κάποιο κείμενο, αλλά σταδιακά ενδίδουν περισσότερο σε υπερβολική χρήση βίντεο, φωτογραφίας, αν και δεν είναι αυτό το κύριο ζήτημά τους: η πιο προβληματική πλευρά τους είναι ότι εθίζουν τον κόσμο σε fast food, σε διατροφή με σνακ. Γρήγορα, εύκολα, εύπεπτα και με ολοένα μεγαλύτερη γκετοποίηση ανάμεσα σε άτομα που έχουν ίδιες απόψεις μ’ εμάς.

Μήπως είναι ρομαντικά όλα αυτά;

Μμμμ, μάλλον όχι. Α, να κάνουμε και μια εξήγηση. Σε αυτό το άρθρο θεωρούμε «βιβλίο» κάθε long-form text. Υπάρχουν πάρα πολλά τέτοια δωρεάν στο Internet, ιδίως για επιστημονικά, τεχνικά, κοινωνικά θέματα. Η καθίζηση της ανάγνωσης «βιβλίων» έχει συμπέσει με την άνοδο του φόβου, του θυμού, των τυφλών αντιδράσεων των ευρέων στρωμάτων. Να δώσουμε κάποιο δίκιο, πάντως, σε όσους έχουν αλλεργία με την ανάγνωση. Αυτό φαίνεται από τούτο το άρθρο, όπου η συγγραφέας συστήνει: «Μην κάνετε σχέση με κάποιο πρόσωπο που διαβάζει», γιατί, όπως εξηγεί, αυτό είναι ένα επικίνδυνο άτομο. Επικίνδυνο για όσους αφιερώνουν τον χρόνο τους σε όλο αυτό το μείγμα (πολλά βίντεο, αρκετό αλκοόλ, μπόλικα social media) που έχει συμβάλει στον θυμό, στην παθητικότητα και στην αντιερωτική διάθεση…

Πηγή: www.lifo.gr

Γιατί αγοράζουμε διαρκώς νέα βιβλία ενώ έχουμε εκατοντάδες αδιάβαστα;

Οι βιβλιόφιλοι αναζητούμε το επόμενο βιβλίο που θα διαβάσουμε (ή τα βιβλία που θα διαβάσουμε στα επόμενα 40 χρόνια, για να είμαστε ακριβείς) με την προσήλωση, την απληστία και το πάθος που έχουν οι χρυσοθήρες και οι αλιείς μαργαριταριών.
Στο διαδίκτυο, στα περιοδικά ή τις εφημερίδες, στα βιβλιοπωλεία, στις βιβλιοθήκες φίλων, οπουδήποτε ψάχνουμε με υπομονή. Διαβάζουμε το οπισθόφυλλο, τις πρώτες γραμμές του βιβλίου, σκόρπιες φράσεις από διάφορα κεφάλαια: Για να δούμε αν μας πάει. Ανυπομονούμε να βρούμε έστω και μια φράση για να κουμπώσει με τις εμμονές ή τα ενδιαφέροντά μας. Σκανάρουμε πληροφορίες και ανασύρουμε στο μυαλό άλλα βιβλία που κολλάνε στο θέμα ή τα οποία με κάποιο τρόπο έχουν μια συγγένεια με αυτό που κρατάμε στο χέρι.
Στις βιβλιοθήκες μου, στο σπίτι ή στις βιβλιο-αποθήκες μου (εκεί όπου άλλοι κρύβουν τις κούτες με τα χριστουγεννιάτικα στολίδια εγώ φυλάω τους θησαυρούς μου), έχω μαζέψει βιβλία που θα μου έφταναν για μια ολόκληρη ζωή. Μπορεί και για τις δυο επόμενες. Και δεν υπολογίζω αυτά που έχω χαρίσει, δανείσει, ξεχάσει. Γιατί λοιπόν συνεχίζω να αγοράζω κι άλλα βιβλία, ενώ έχω ήδη ένα βιβλιοπωλείο αδιάβαστο στο σπίτι; Είναι κάποιου είδους απληστία ή μονομανία; Είμαστε οι βιβλιοφάγοι εθισμένοι, όπως άλλοι είναι στον τζόγο ή στο αλκοόλ; Θα προλάβουμε άραγε ποτέ να διαβάσουμε όσα θέλουμε; Θα χορτάσουμε αυτή την αβυσσαλέα πείνα μας;
tumblr_myqh81Nmsw1sm92iao1_500
Η σκέψη με βασανίζει συχνά. Έχω ένα ακόρεστο πλάσμα μέσα μου που θρέφεται με λέξεις, εικόνες, συναισθήματα, έναν βιβλιο-βουλιμικό τύπο που δεν ρουμπώνει ποτέ. Όσο διαβάζει τόσο πεινάει περισσότερο. Τον ηρεμώ αγοράζοντας βιβλία, πηγαίνοντας στις εκθέσεις, του λειαίνω τις γωνίες με ποίηση, του χαρίζω φράσεις και τσιτάτα που τον κάνουν να λάμπει. Όσο κι αν τον φροντίζω, όμως, διαφθείρεται: θέλει κι άλλο κι άλλο, χωρίς σταματημό.
Ψάχνοντας απάντηση, έχω αναζητήσει δυο τρεις έρευνες που ίσως θα μπορούσαν να δώσουν μια επιστημονική εξήγηση: Πέρα, λοιπόν, από την απίστευτη απόλαυση που προσφέρει η ανάγνωση, όταν διαβάζουμε μια ιστορία ή εντοπίζουμε ένα καινούριο μυθιστόρημα που μπορεί να μας ενδιαφέρει πολύ, ο εγκέφαλος απελευθερώνει ντοπαμίνη. Πρόκειται για μία απλή οργανική ουσία που δρα σαν νευροδιαβιβαστής.
«Το σύστημα της ντοπαμίνης ενεργοποιείται σε στιγμές απόλαυσης και καλής διάθεσης. Η βασική δομή της είναι η σεροτονίνη η οποία, ανάλογα σε τι επίπεδα βρίσκεται (χαμηλά ή υψηλά) επηρεάζει την ψυχική διάθεση. Σε μια από τις σχετικές έρευνες βρέθηκε ότι όταν εθελοντές άκουγαν π.χ. μουσική που τους άρεσε, τα επίπεδα ντοπαμίνης στον οργανισμό τους αυξάνονταν».

Σύμφωνα με τον Ίαν Ρόμπερτσον, καθηγητή Ψυχολογίας στο Trinity College του Δουβλίνου και συγγραφέα του βιβλίου «The Winner Effect: How Power Affects Your Brain» (εκδόσειςBloomsbury), «καθετί καινούριο» -σε άλλους η εξουσία, ο καταναλωτισμός, στην περίπτωσή μας τα βιβλία- «προκαλεί εθισμό γιατί αυξάνει τα επίπεδα ντοπαμίνης στο σύστημα της ανταμοιβής του εγκεφάλου και συγκεκριμένα σε μια περιοχή που ονομάζεται επικλινής πυρήνας. Το σύστημα της ανταμοιβής, όπως αποδεικνύεται τα τελευταία χρόνια, είναι αυτό που μας κάνει ευάλωτους απέναντι στις περισσότερες εθιστικές συμπεριφορές. Σε αυτό επενεργούν επίσης τα ναρκωτικά και το αλκοόλ, πυροδοτώντας έναν μηχανισμό ο οποίος προσφέρει άμεσα μεγάλη απόλαυση αλλά μακροπρόθεσμα οδηγεί στον εθισμό».

Η ντοπαμίνη απελευθερώνεται όταν κάνουμε κάτι καινούριο, όταν ανακαλύπτουμε νέα μονοπάτια και δρόμους που δεν ξέραμε πως υπάρχουν. Αυτό που κάνει δηλαδή ένα καλό βιβλίο, ένας πίνακας, μια ταινία ή μια έξυπνη σειρά. Μας ανοίγει το μυαλό, μας βάζει να ψάχνουμε πληροφορίες με μια απίστευτη δίψα. Βλέπεις, για παράδειγμα, το Lost, τοFringe ή το FlashForward και ξαφνικά «βουτάς» σε μυθιστορήματα κβαντικής φυσικής με παράλληλα σύμπαντα (Ο δαίμονας του Λαπλάς, Η θεωρία των χορδών, Σολάρις κ.α.). Κολλάς με το Mad Men και επιστρέφεις στη λογοτεχνία των ’50s ή τρελαίνεσαι με το Downton Abbey και αναζητάς μυθιστορήματα εποχής με πύργους. Διαβάζεις τη βιογραφία ενός ζωγράφου και αρχίζεις να σκανάρεις παντού πληροφορίες που σχετίζονται με τα έργα, τα κινήματα, τα μέρη που τον αφορούν. Και κάθε φορά νιώθεις τη μαγεία πως ανακάλυψες κάτι καινούριο…

Πηγή: http://lou-read100.blogspot.gr/2012/11/blog-post_20.html