Εκτός από το φαγητό, τον ύπνο και το παιχνίδι, τα βιβλία μεγαλώνουν τα παιδιά!!
Ιστορίες που δεν είναι παιδιάστικες, δεν προσφέρουν έτοιμα σχήματα σκέψης,  αλλά αντίθετα δίνουν τα κλειδιά για ν’ ανοίξουν οι πόρτες της φαντασίας των παιδιών, γίνονται μια μοναδική εμπειρία που συνεισφέρει σημαντικά στην ανάπτυξη και ωρίμανση της σκέψης και των συναισθημάτων τους.
Στο σχολείο και στο σπίτι πολύ συχνά κυριαρχούν απόψεις που μπορούν να οδηγήσουν τα παιδιά μακριά από τα βιβλία, που σημαίνει μακριά από έναν κόσμο εσωτερικών εξερευνήσεων: «Τώρα ξέρεις να διαβάζεις μόνος σου!», στην αρχή του Δημοτικού ή «Διάβασε και κανένα βιβλίο» στο Γυμνάσιο ή «Μη διαβάζεις, έχεις να μελετήσεις τα μαθήματά σου». Αυτές οι μικρές προτάσεις που τις λέμε χωρίς να τις σκεφτούμε οδηγούν στην επόμενη που πολλοί γονείς αλλά και εκπαιδευτικοί υποστηρίζουν: «Τα παιδιά δε διαβάζουν».
Χωρίς να υποστηρίζουμε πως καλύπτουμε σε όλη την έκτασή του το θέμα, δίνουμε μια αφετηρία για σκέψη.
Το βιβλίο στο Νηπιαγωγείο: Το βιβλίο πριν την ανάγνωση
Στο νηπιαγωγείο µαζί µε τις δραστηριότητες που στόχο έχουν την ολοκληρωµένη κατανόηση και αφοµοίωση του µηχανισµού της προφορικής οµιλίας, αρχίζει ταυτόχρονα και η εισαγωγή στη γραπτή γλώσσα µέσα από τις αναγνώσεις βιβλίων.
Το βιβλίο είναι ένα πλούσιο αντικείµενο: κουβαλάει ιστορίες, παραµένει αµετάβλητο, µε τους τυπογραφικούς χαρακτήρες του που τρέχουν στις σελίδες του, και µε τα χαρακτηριστικά του (το εξώφυλλο, την εικονογράφηση) που σου επιτρέπουν να το βρίσκεις και να το ξαναβρίσκεις. Τι ανακούφιση µέσα σ’ έναν κόσµο σε συνεχή αλλαγή που τρέχει πολύ γρήγορα.Στο νηπιαγωγείο το παιδί κάνει την πρώτη γνωριµία του µε την κοινότητα των αναγνωστών µέσα από τα βιβλία.
Τα βιβλία σαν αντικείµενα απαιτούν την κατάκτηση κάποιων δεξιοτήτων όπως το γύρισµα των σελίδων ή την ικανότητα να συνδυάζεις τις εικόνες τους µε το κείµενο που ακούς. Οι ιστορίες τους προσφέρουν τη δυνατότητα στα μικρά παιδιά να επικοινωνήσουν με τις λέξεις, να μπουν στη θέση των ηρώων και να προσέξουν κάθε μικρή λεπτομέρεια στην εικονογράφησή τους. Σ’ αυτή την ηλικία τα παιδιά αναπτύσσουν τις προτιμήσεις τους και ξεχωρίζουν αγαπημένους ήρωες και εικονογραφήσεις. Οι αναγνώσεις ιστοριών δίνουν τη δυνατότητα στα παιδιά να εµπλουτίζουν το λεξιλόγιο που διαθέτουν κι έτσι να εκφράζουν ακριβέστερα τα συναισθήµατα, τις διαθέσεις, τις ανάγκες, τις επιθυµίες τους, τις ανακαλύψεις τους και τις εµπειρίες τους.Οι ιστορίες δημιουργούν τέλος, ένα εξαιρετικό συναισθηματικό και πνευματικό πλαίσιο μέσα στο οποίο ένα παιδί μπορεί να εντάξει τις δικές του εμπειρίες –τη μετάβαση από το χώρο του σπιτιού στο χώρο του σχολείου, τους καινούριους φίλους, τις καινούριες καθημερινές συνήθειες- μ’ έναν πιο ομαλό τρόπο.
Τα εικονογραφημένα βιβλία που απευθύνονται στα παιδιά προσχολικής ηλικίας πρακτικά απευθύνονται σ’ ένα πολύ ευρύτερο ηλικιακά ακροατήριο: πρώτα στα ίδια τα μικρά παιδιά, μετά στους γονείς τους ή σε κάποιον άλλον ενήλικο που τους τα διαβάζει και τέλος στα παιδιά πρώτης σχολικής ηλικίας, που το επίπεδο της αναγνωστικής τους ικανότητας τα στέλνει πάλι πίσω στα παλιά τους εικονογραφημένα βιβλία που με το σύντομο κείμενό τους και την εικονογράφησή τους προσφέρονται για τις πρώτες απόπειρες ανάγνωσης.
Έτσι, τα παιδιά του νηπιαγωγείου μπορούν να κάνουν μαζί με τους ενήλικες που τους τα διαβάζουν τα πρώτα τους βήματα σε αναγνώσεις μεγαλύτερων βιβλίων που χωρίζονται σε κεφάλαια και δεν εξαντλούνται με την πρώτη, ενώ τα παιδιά των πρώτων τάξεων του Δημοτικού πρέπει να τα αφήνουμε, αν θέλουν, να επιστρέφουν στα εικονογραφημένα βιβλία για να αποκρυπτογραφήσουν μόνα τους το κείμενό τους.
 Το βιβλίο στο Δηµοτικό: η κατάκτηση της αυτονοµίας
Ο πρωταρχικός στόχος της βασικής εκπαίδευσης είναι η εκµάθηση της ανάγνωσης σε όλους τους µαθητές. Από την πρώτη µέρα το σχολείο πρέπει να οργανώνει τη συνάντηση των παιδιών µε τα βιβλία. Στόχος είναι να ενσωµατωθεί η ανάγνωση µέσα σ’ όλους τους τοµείς της γνώσης, αλλά και να γίνει µια εµπειρία κατάκτησης, ατοµικής απόλαυσης.
Το βιβλίο στο δηµοτικό σχολείο προσφέρεται σαν ένας φίλος που µας βοηθάει να συλλάβουµε και να κατανοήσουµε τον κόσµο, να καταλάβουµε τον εαυτό µας κι έτσι να µεγαλώσουµε. Από τη χαρά να βρίσκουν ένα βιβλίο που τα ενθουσιάζει το εξώφυλλό του ή το σχήµα του και να το δίνουν σ’ ένα µεγάλο να τους το διαβάσει, τα παιδιά περνούν σιγά σιγά στην ανακάλυψη της µοναχικής, σιωπηλής ανάγνωσης.
Οι γονείς και οι δάσκαλοι πρέπει να µοιράζονται µαζί τους τον ενθουσιασµό τους γι’ αυτό το µεγάλο βήµα που κάνουν σ’ ένα µαγευτικό, ανεξερεύνητο για το καθένα τους κόσµο.
Είναι η στιγμή που οι ενήλικες συχνά κάνουν το λάθος να δίνουν στην ανάγνωση ένα σοβαρό χαρακτήρα, στερώντας από τα παιδιά την απόλαυση της προσχολικής ηλικίας. Είναι το πρώτο βήμα για να μισήσουν τα παιδιά το διάβασμα μεγαλώνοντας.
Στις πρώτες τάξεις είναι σημαντικό να συνεχίζουμε να διαβάζουμε ιστορίες στα παιδιά, μεγαλύτερα βιβλία με πυκνότερα νοήματα που είναι ικανά να παρακολουθήσουν αλλά όχι ακόμα να διαβάσουν μόνα τους. Κάθε παιδί έχει τους δικούς του ρυθμούς για να αρχίσει να διαβάζει μόνο του κι είναι απαραίτητο να μην το φορτώνουμε με το δικό μας άγχος του «πρέπει να μάθεις να διαβάζεις μόνος σου».
Η διδασκαλία της ανάγνωσης συχνά μας κάνει να ξεχνάμε τους ευτυχισμένους αναγνώστες, τα βιβλία με τις συναρπαστικές ιστορίες και εικόνες. Τώρα που ο κόσμος των βιβλίων πραγματικά ανοίγεται μπροστά τους κι είναι έτοιμα να τον εξερευνήσουν μόνα τους, οι ενήλικες και το σχολείο συχνά δεν τα υποστηρίζουν στο πρώτο τους βήμα. Σ’ αυτό το πρώτο βήμα πρέπει να τους προσφέρουμε τόσο την υπομονή και υποστήριξή μας όσο και κείμενα συναρπαστικά που θα τα πείσουν πως αξίζει να επενδύσουν συναισθηματικά στην ανάγνωση. Σιγά σιγά και καθώς η αναγνωστική ικανότητα των παιδιών γίνεται μεγαλύτερη αρχίζουν αυτά να διαβάζουν στους γονείς τους κι έτσι μπορεί να αναπτυχθεί μεταξύ παιδιών και ενηλίκων ένας τρόπος θαυμαστής επικοινωνίας γιατί η ανάγνωση είναι πάντα σχέση και επικοινωνία: Σχέση µε τον ενήλικο που µας διαβάζει, σχέση µε τους ήρωες της ιστορίας. Και πάντα µέσα από την ιστορία ενός άλλου βρίσκεται η ανακάλυψη της δικής µας ταυτότητας.
Στο Δημοτικό πρέπει να ανοίγεται ο δρόμος στα παιδιά όχι μόνο να μαθαίνουν «να διαβάζουν» αλλά κυρίως ότι η ανάγνωση είναι ένας τρόπος να ανακαλύψουν το νόημα των πραγμάτων και να τα βοηθήσει να ωριμάσουν.
 Το βιβλίο στο Γυμνάσιο: Ο κόσμος των βιβλίων ανοιχτός μπροστά τους
Φτάνοντας στο Γυμνάσιο κάθε παιδί, άλλο περισσότερο άλλο λιγότερο, είναι εξοικειωμένο με την ανάγνωση αλλά και ικανό να διαβάζει τα πάντα. Είναι η στιγμή να μοιραστούν οι ενήλικες με τα παιδιά, τόσο στο σπίτι όσο και στο σχολείο κοινά αναγνώσματα, να συζητήσουν γι’ αυτά πιο ανοιχτά και ελεύθερα, απαλλαγμένοι ίσως από τις φοβίες τους σχετικά με το τι πρέπει να λέμε και μέχρι ποιο βαθμό στα παιδιά.
Είναι η ηλικία που τα παιδιά που γίνονται έφηβοι έχουν ανάγκη τη συναισθηματική κάλυψη και τη διέξοδο που μπορεί να τους προσφέρει η λογοτεχνία και η ποίηση. Γράφουν οι ίδιοι, έχουν ανάγκη τις ιδέες, τις λέξεις που φτάνουν κατευθείαν στην καρδιά.
Πολλοί ανακαλύπτουν ξανά τα βιβλία ως αντικείμενα και αποκωδικοποιούν τις τυπογραφικές λεπτομέρειες τους, τα εξώφυλλα τους, και μέσα από τα κόμικς κυρίως την εικονογράφησή τους. Μαθαίνουν επίσης να χρησιμοποιούν τα βιβλία ως εργαλεία γνώσεων.
Μέσα από όλα αυτά οι έφηβοι μεταμορφώνονται σε επαρκείς αναγνώστες με σύνθετη σκέψη που είναι εξοικειωμένοι με τα βιβλία, διαβάζουν κριτικά κάθε κείμενο, ικανοί να βυθιστούν σε κάθε λογοτεχνικό είδος και να το απολαύσουν, να το αποκωδικοποιήσουν.
Παιδιά που έχουν εξοικειωθεί με τα βιβλία στις μικρότερες ηλικίες δεν σταματούν στο Γυμνάσιο να διαβάζουν. Πάντα ξέρουν να επιστρέφουν στη μυστική τους επικοινωνία με το συγγραφέα και τους χαρακτήρες. Πρέπει να σεβόμαστε τους ρυθμούς τους, την αγρανάπαυση που κάνουν χωρίς κανένα βιβλίο, αλλά και την ανάγκη τους για λίγη ώρα με τον εαυτό τους χωρίς μαθήματα, χωρίς άγχος, σε ένα ήσυχο μέρος διαβάζοντας. Και χωρίς επικριτικά σχόλια για τις αναγνωστικές επιλογές τους. Άλλωστε τώρα, αν δεν έχει ξεκινήσει ήδη από μικρότερες ηλικίες, πρέπει να ενθαρρύνονται να επιλέγουν τα βιβλία τους μόνοι τους.
 Βιβλιογραφία
Ντανιέλ Πενάκ, Σαν ένα μυθιστόρημα, Καστανιώτης
Αγγελική Γιαννικοπούλου, Το σύγχρονο εικονογραφημένο παιδικό βιβλίο, Παπαδόπουλος
Μπρούνο Μπετελχάιμ-Κάρεν Ζέλαν, Μαθαίνοντας ανάγνωση, Καστανιώτης
The ultimate first book guide, A&C Black, London
Joelle Turin, Ces livres qui font grandir les enfants, Didier Jeunesse
πηγή- αναδημοσίευση: bokbook.gr

«Ένα βιβλίο-έργο τέχνης, γεμάτο πολύχρωμες πεταλούδες, στις σελίδες του οποίου υπάρχουν αποσπάσματα από ημερολόγια, ποιήματα, σκέψεις κρυφές αλλά και τα όνειρα των παιδιών που κατάφεραν μετά την πυρηνική καταστροφή του Τσέρνομπιλ να λάβουν μια δεύτερη ευκαιρία ζωής μέσα από τη φιλανθρωπία του ραβίνου Yossi Raichik, διευθυντή του Ιδρύματος Charbad’s Children of Chernobyl». Με τα λόγια αυτά προλόγισε την παρουσίαση του «The Book of Life» (σ.σ. «Βιβλίο της Ζωής», ο γλύπτης David Kracov.Από τη Φλώριδα ώς το Τελ Αβίβ, το εντυπωσιακό μεταλλικό γλυπτό, το οποίο ανέρχεται σε περίπου μισό μέτρο ύψος, είναι ένας φόρος τιμής στην εξαιρετική προσπάθεια του ραβίνου αλλά και ένας τρόπος ευαισθητοποίησης διάφορων φιλανθρωπικών ιδρυμάτων υπέρ της βοήθειας σε παιδιά του κόσμου που έχουν ανάγκη. Καθεμία από τις ζωγραφισμένες στο χέρι πεταλούδες αντιπροσωπεύει τα 2.547 παιδιά που σώθηκαν από την πυρηνική καταστροφή του Τσέρνομπιλ και, -μέσω της φιλανθρωπίας- πήραν μια νέα ευκαιρία ζωής.Οι πεταλούδες εκπροσωπούν «την αξία της ζωής ενός παιδιού», ενώ τα χρώματα και η κίνηση που επέλεξε ο Kracov «αποτυπώνουν με τον καλύτερο τρόπο τη φευγαλέα φύση της παιδικής ηλικίας». Το εξαιρετικό αυτό έργο τέχνης χρησιμεύει, παράλληλα, και ως μια εξαιρετική υπενθύμιση της μεγάλης ευθύνης μας όσον αφορά στην προστασία των αθώων παιδιών στον πλανήτη αλλά και της βοήθειας που οφείλουμε να προσφέρουμε σε αυτά, με όποιο τρόπο μπορεί ο καθένας.

Είναι κάποιες στιγμές που κοιτάς μια λευκή κόλα χαρτί και προσπαθείς να βρεις αυτή τη λέξη που χρειάζεσαι για να αρχίσεις επιτέλους να γράφεις!!! Κάτι αντίστοιχο πιστεύω συμβαίνει σε όλους όταν κάποια στιγμή ζητούν απεγνωσμένα έμπνευση ώστε να μπορέσουν να ολοκληρώσουν, τη σύνθεση ενός μουσικού κομματιού, ένα πίνακα ζωγραφικής, ένα ποιήμα ή οτιδήποτε άλλο τους βασανίζει και δεν τους αφήνει να ησυχάσουν! Για τους Αρχαίους Έλληνες η έμπνευση ήταν τόσο σημαντική που έφτασαν στο σημείο να την προσωποποιήσουν! Μάλιστα, επειδή πολλοί κλάδοι απαιτούν έμπνευση μια θεότητα δεν ήταν αρκετή και γι’ αυτό είχαν 9, τις γνωστές Μούσες…

Σύμφωνα με τη Θεογονία του Ησιόδου ήταν κόρες της Μνημοσύνης και του Δία ( υπάρχει έστω και ένα άτομο στη μυθολογία που να μην είναι παιδί του Δία..μάλλον όχι!) και είχαν για ηγέτη τους το θεό Απόλλωνα ( θεός της μουσικής, του χορού και του Ήλιου και αυτός γιος του Δία!) Σύμφωνα με την παράδοση: Δύο Μούσες δημιούργησαν την θεωρία και την πράξη στη μάθηση. Τρεις Μούσες δημιούργησαν τους μουσικούς τόνους, τις χορδές της Λύρας, τους χρόνους παρελθόντα, ενεστώτα και μέλλοντα, τα τρία πρόσωπα και οτιδήποτε τριάριθμο. Τέσσερις εφεύραν τις διαλέκτους την αττική, την ιωνική, τη δωρική και την αιωλική. Πέντε τις 5 αισθήσεις μας και τέλος εφτά εφεύραν τους 7 πλανήτες, τα 7 φωνήεντα και τις 7 ουράνιες ζώνες!  Λοιπόν ας ξεκινήσουμε να τις δούμε μία μία γιατί είναι και πολλές!

  •  Η Πολύμνια ήταν η προστάτιδα των θεικών ύμνων, της υποκριτικής μίμησης και της γραμματικής. Το όνομα Πολυύμνια προέρχεται μάλλον από την ιδιότητά της να υμνεί πολλούς ανθρώπους ή να μνημονεύει σε αρκετούς την ιστορία (να υποθέσω ότι ήταν η αγαπημένη της μητέρα της, της Μνημοσύνης). Την απεικόνιζαν να κοιτά τον ουρανό,να φορά ένα στεφάνι από δάφνη και μαργαριτάρια.

  • Η Ουρανία ήταν αυτή που ανακάλυψε την στρονομία και προστάτευε όλα τα ουράνια σώματα. Την παρουσίαζαν με μπλε φόρεμα και αστέρια στα μαλλιά. Μπροστά στα πόδια της είχε ένα τρίποδα που επάνω του ήταν τοποθετημένη μια ουράνια σφαίρα και ένας διαβήτης. (όλο και πιο εντυπωσιακές!)

  • Η Τερψιχόρη λάτρευε τον χορό αφού ήταν αυτή που τον δημιούργησε όπως και την άρπα την παιδεία! Τη ζωγράφιζαν να χορεύει χαρούμενη με μια άρπα στα χέρια και με τα πόδια της σχεδόν στον αέρα. Κρίμα που δεν έχουμε συνδιάσει την άρπα με τέτοια ευεξία…όμως και εγώ την έχω για πιο ”μελαγχολικό” όργανο!

  • Η Μελπομένη ήταν η προστάτιδα της τραγωδίας. Σύμφωνα με τη μυθολογία ήταν η μητέρα των Σειρήνων. Οι Σειρήνες ήταν θαλάσσιες νύμφες όπου με το πανέμορφο τραγούδι τους προσείλκυαν τους ναύτες και μετά τους έπνιγαν βυθίζοντας τα καράβια τους. Την απεικόνιζαν θυμωμένη ( Κατά μάνα κατά κύρη κατά γιο και θυγατέρα!) με μια μάσκα τραγωδίας και ένα σκήπτρο στο χέρι!

  • Η Θάλλεια ήταν η Έφορος της Κωμωδίας. Δημιούργησε την κωμωδία, την αρχιτεκτονική, την γεωμετρία και την γεωργία (λιγο άσχετο το τελευταίο αλλά κάτι θα ήξεραν παραπάνω οι Αρχαίοι). Τη ζωγράφιζαν στεφανωμένη με κισσό, με πράσινο πανωφόρι, χαμογελαστή, να κρατά μια κωμική μάσκα.

  • Η Καλλιόπη ήταν η προστάτιδα των ηρωικών ποιημάτων και της ρητορικής. Ήταν η πιο σημαντική από όλες της μούσες και με τα λόγια της επέβαλε, στους άρχοντες και τους βασιλείς, υποταγή και δικαιοσύνη! Την ονόμασαν έτσι γιατί είχε ωραίο πρόσωπο και την παρουσίαζαν με λουλούδια και κισσό στα μαλλιά ενώ στα χέρια της κράτουσε δάφνες και δύο βιβλία.

  •  Η Ευτέρπη ανακάλυψε διάφορα μουσικά όργανα και ήταν η προστάτιδα της μουσικής και της διαλεκτικής. Την ζωγράφιζαν δαφνοστεφανωμένη να παίζει αυλό και δίπλα της να βρίσκονται διάφορα μουσικά όργανα και ο Έρωτας. Γνωρίζουμε ελάχιστα για την συγκεκριμένη και ας είναι  μια αρκετά σημαντική Μούσα.

  •  Η Κλειώ ήταν αυτή που δημιούργησε την Ιστορία και την κιθάρα. (πολύ δεν μπαίνει η μια στα χωράφια της άλλης; Η Ευτέρπη δεν είναι υπεύθυνη για τα μουσικά όργανα;)  Και μερικά κουτσομπολιά για την Κλειώ, η οποία κατηγόρησε την Αφροδίτη επειδή ερωτεύθηκε τον ‘Aδωνι (πολύ κακή ιδέα να τσατίσεις θεά!) Η Αφροδίτη όμως της το ανταπέδωσε κάνοντάς την να ερωτευτεί τον Πίερο ,με τον οποίο έκανε παιδί, αλλά και τον πατέρα του με τον οποίο έκανε άλλα τρία! ( Εντελώς Αναστασία η κατάσταση! Για όσους δεν το ξέρουν είναι σίριαλ στο οποίο έγινε κάτι αντίστοιχο μείον τα παιδιά).Εμφανίζεται κρατώντας στο δεξί της χέρι μία σάλπιγγα και στο αριστερό ένα βιβλίο ή έναν πάπυρο. Στα πόδια της είναι τοποθετημένο το Κιβώτιο της Ιστορίας.

  • Τελευταία αλλά εξίσου σπουδαία η Ερατώ, η ευρέτρια των ερωτικών ποιημάτων προστάτιδα της λυρικής ποιήσης.Τη ζωγράφιζαν καθιστή, με ένα στεφάνι από τριαντάφυλλα και με το τόξο του έρωτα ή μια λύρα στα χέρια. Το όνομα Ερατώ προέρχται από τη λέξη έρως και εραστής και σε πολλά κείμενα παρομοιάζουν την ομορφιά της με αυτή της Αφροδίτης!

Οι εννέα Μούσες, ως προστάτιδες των γραμμάτων και των τεχνών, μας προσφέρουν το πιο πολύτιμα και ακριβά δώρα απ’ όλα, αυτά της έμπνευσης και της δημιουργίας. Το μόνο που χρειάζεται για να τα αποκτήσετε είναι να πιστέψετε σε αυτές και κυρίως στον εαυτό σας!

Το έντυπο αυτό περιέχει  τα συμπεράσματα Ημερίδας που οργάνωσε το Δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού με θέμα:  « Ο σεβασμός στη διαφορετικότητα και το παιδικό βιβλίο». Στόχος είναι να αναδείξει το ρόλο του παιδικού βιβλίου στην καταπολέμηση των διακρίσεων. 

Έκδοση 2008 , Δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού

This brochure contains all speeches given during a day conference organized by Network for Children’s Rights(DIKTIO) with the theme Respect for Divercity and children’s books ”.

Το  ποδόσφαιρο, ισχυροποιεί την αυτοπεποίθηση του παιδιού, το βοηθά να ξεπεράσει τις αναστολές του και ενδυναμώνει τα συναισθήματά του. Μέσα στην ομάδα μαθαίνει να παίζει το δικό του ρόλο, να έχει δικό του τομέα ευθύνης, να υπερασπίζεται μία θέση, να είναι χρήσιμο και λειτουργικό κομμάτι της «μηχανής». Του δίνεται η ευκαιρία να ξεφύγει από τον καθημερινό εαυτό του και να κινηθεί ανάμεσα στο όνειρο και την πραγματικότητα. Στην ποδοσφαιρική ομάδα ο νεαρός παίκτης υποδύεται το ρόλο που του ανέθεσαν με τόσο πάθος, ώστε ταυτίζεται με αυτόν τον χαρακτήρα απόλυτα. Είναι ο κέρβερος του τέρματος, ο κυματοθραύστης των επιθέσεων, ο στρατηγός του αγώνα, ο πολιορκητικός κριός των επιτιθέμενων. Ο ποδοσφαιριστής είναι αυτός που κατασκευάζει τη δράση μέσα στο γήπεδο, που προσφέρει το θέαμα, που πάνω του είναι στραμμένα όλα τα μάτια.
Το ποδόσφαιρο, ως κατ’ εξοχήν ομαδικό άθλημα, καλλιεργεί την υπευθυνότητα και την ψυχραιμία, ενθαρρύνει τη συνεργασία και αποθαρρύνει την εγωκεντρική συμπεριφορά. Η γρήγορη εναλλαγή των φάσεων αυξάνει την ταχύτητα αντίληψης, αντίδρασης και ανταπόκρισης του παίκτη. Δεν αφήνει περιθώρια λάθους και χαλάρωσης. Απεναντίας, ζητά κάθε στιγμή το ανώτερο, τόσο από το σώμα όσο και από τον νου. Είναι λοιπόν το ποδόσφαιρο ένα παιχνίδι για δυνατά σώματα, για υπομονετικούς χαρακτήρες αλλά και για δυνατά μυαλά.
Τo θεμελιώδες ερώτημα που προκύπτει είναι αυτό που προβληματίζουν κάθε οικογένεια που έχει παιδί ποδοσφαιριστή: Το ποδόσφαιρο κλέβει από το σχολείο ή το σχολείο από το ποδόσφαιρο;
Η απάντηση στον προβληματισμό που τίθεται αναγκαστικά, αν σχολείο και ποδόσφαιρο συμβιβάζονται είναι αναμφίβολα θετική: Χωρίς αμφιβολία, η συστηματική ενασχόληση του μαθητή της πρωτοβάθμιας και της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με το ποδόσφαιρο είναι απολύτως συμβατή με την ιδιότητα του μαθητή και τις σχολικές του απαιτήσεις, ακόμα και όπως αυτές έχουν διαμορφωθεί στη αντιφάσκουσα χώρα μας. 
Το ποδόσφαιρο δίνει, δεν παίρνει. Το βλέπουμε στις σχολικές αίθουσες καθημερινά. Μαθητές που αθλούνται συστηματικά και οργανωμένα, μαθητές που είναι μέλη μιας  ποδοσφαιρικής ακαδημίας ή παιδικής και νεανικής ομάδας ενός συλλόγου, είναι ξεχωριστοί μαθητές. Είναι εξωστρεφείς, συνεργάσιμοι, δραστήριοι και αποτελεσματικοί. Είναι πεισματάρηδες, φιλόπονοι και μεθοδικοί. Είναι προσωπικότητες ανεξάρτητες, είναι συγκεντρωμένοι στα καθήκοντά τους και σταθεροί. Δεν φοβούνται τον ανταγωνισμό, γιατί το αίσθημα της άμιλλας έχει γίνει, λόγω του αθλήματος, στοιχείο της προσωπικότητάς τους. Δεν είναι οι μαθητές «φυτά» που παίρνουν άριστα παπαγαλίζοντας. Ίσως να μην παίρνουν συχνά άριστα, είναι όμως πολύ καλοί και θετικοί, είναι αγωνιστές, έχουν ευχάριστο χαρακτήρα και δεν δημιουργούν προβλήματα. Είναι οι αγαπημένοι των εκπαιδευτικών και είναι αυτοί που έχουν τις περισσότερες προϋποθέσεις να κερδίσουν στη ζωή. Ξέρουν να κολυμπούν και δύσκολα θα ναυαγήσουν. Όσοι, ελάχιστοι, δεν έχουν καλές σχολικές επιδόσεις ας ψάξουν να βρουν την αιτία αλλού και ας αφήσουν ήσυχο το ποδόσφαιρο. Χωρίς αυτό θα ήταν ακόμη χειρότεροι και θα είχαν άλλες, κακές, συνήθειες.
H μεγάλη παιδαγωγός Maria Montessori διατύπωσε πιο εύστοχα από οποιονδήποτε άλλο τη σημασία του σεβασμού της παιδικής ηλικίας και την αναγκαιότητα του παιχνιδιού, που είναι αδιαπραγμάτευτη:
«[…] όλα τα κακά των ανθρώπων, οι ανισότητες, οι αδικίες οι εκβιασμοί, οι αταξίες, τα μίση, οι πόλεμοι εξαρτώνται στο βάθος από τη βία που ασκούμε στο παιδί, την αταξία, την όποια αυθαιρεσία που εισάγει στην ψυχή του ο εγωισμός του ενηλίκου και στην πορεία  της μεταμόρφωσής του, από τα παραγωγικά σπέρματα που σκοτώνουμε σ’ αυτό, από την κατάπτωση στην οποία καταδικάζουμε τις φυσικές του ενέργειες […]».
Δεν χρειάζονται σχόλια. Το παιχνίδι είναι κατ’ εξοχήν παραγωγικό σπέρμα και φυσική ενέργεια.

Παππά Άννα
Απόσπασμα από το βιβλίο «Η δημιουργία του ποδοσφαιριστή» Εκδόσεις Φυλάτος

Πολλές στιγμές της σχολικής χρονιάς, ο δάσκαλος  μετατρέπεται σε έναν πραγματικό παραμυθά, φορώντας το περίεργό του καπέλο. Tο καπέλο του παραμυθά και η γωνιά της βιβλιοθήκης, μετατρέπεται σε ταξιδιάρικο τρενάκι, με οδηγό τον παραμυθά και ένα καλό βιβλίο!
Η φράση «μια φορά και ένα καιρό…», ασκεί μαγική δύναμη και έχει μεγάλη σημασία για το παιδί. Το παιδί από τη στιγμή εκείνη μεταφέρεται με τα φτερά της φαντασίας του σ’ ένα θαυμαστό κόσμο, κόσμο γεμάτο αισιοδοξία, χαρά, αγάπη, ειρήνη.
Το παραμύθι συμβάλλει  στην πολιτισμογνωσία, γιατί καθώς αναφέρεται στην ιστορία, τα ήθη και έθιμα εισάγει στο πνεύμα και στη ψυχή, τη γνώση διάφορων πολιτισμών και αποκτούν  τα παιδιά λαογραφικές γνώσεις.
Το παραμύθι είναι ένα μέσο για τη γλωσσική ανάπτυξη του παιδιού. Το παιδί ευχαριστιέται να ακούει παραμύθια ή ακόμη  και να τα διηγείται το ίδιο. Όταν διηγείται το δικό του παραμύθι ή ακόμη και το παραμύθι της ομάδας του, πετυχαίνει να χρησιμοποιεί πολλά στοιχεία του λεκτικού μας πλούτου και των εκφραστικών δυνατοτήτων που προσφέρει η γλώσσα μας.    Και στις δύο αυτές περιπτώσεις, του δίνονται ευκαιρίες να εμπλουτίσει το λεξιλόγιό του, να γίνεται ασυνείδητα κάτοχος του γλωσσικού μηχανισμού και συνηθίζει  στην ακριβή και σαφή διατύπωση διανοημάτων και συναισθημάτων.
Η γνώση της γλώσσας, δεν αποτελεί  απλά μόνο ένα εργαλείο επικοινωνίας, αλλά είναι καθοριστικό συστατικό της προσωπικότητας του ανθρώπου και της φυσιογνωμίας ενός λαού. Η γλώσσα, δεν είναι ένα άψυχο πράγμα, αλλά ένας ζωντανός οργανισμός. Μέσα από τη γνώση της γλώσσας, στο παιδί, απεικονίζονται στοιχεία από την ιστορία, τη σκέψη, την καλλιέργεια του πολιτισμού μας.
Στα παραμύθια όλα έχουν ψυχή, αισθήσεις και βούληση. Έτσι, δεν τέρπουν μονάχα την παιδική ψυχή, αλλά ανταποκρίνονται στην παιδική ανάγκη και επιθυμία του παιδιού να ξεφύγει από την πεζότητα της ψυχρής πραγματικότητας.
Ο δάσκαλος, θα πρέπει να κατέχει καλά το περιεχόμενο του παραμυθιού, ώστε να μπορεί να το διηγηθεί χωρίς διακοπές, επαναλήψεις, δισταγμό, με αποτέλεσμα να χαλαρώσει η προσοχή των μαθητών του. Η διήγηση θα πρέπει να είναι παραστατική, ζωντανή, ρέουσα, δραματική, να συνοδεύεται με μιμητικές κινήσεις και να χρησιμοποιεί ευθύ, αντί πλάγιου λόγου. Όπως επίσης,  θα πρέπει να αποφεύγει τις περιττές λεπτομέρειες, τις ηθικές κρίσεις επί των γεγονότων και τους χαρακτηρισμούς δρώντων προσώπων. Θα πρέπει να έχει νιώσει ο ίδιος πρώτα την ομορφιά του κειμένου, για να τη μεταδώσει στα παιδιά.
Στο τέλος, τα παιδιά οδηγούνται αυθόρμητα στη δραματοποίηση, στην εικονογράφηση της ιστορίας, στο γράψιμο ενός παράλληλου παραμυθιού ή απλώς συνεχίζουν την ιστορία και της δίνουν το δικό τους τέλος. Η πιστή δραματοποίηση μιας γνωστής ιστορίας, εμπεριέχει το πρόβλημα ότι τα παιδιά γνωρίζουν το τέλος εκ των προτέρων. Πολλές φορές, χρησιμοποιώντας, μια ιστορία σαν εκκίνηση, καλούνται τα παιδιά να σκεφθούν πώς θα την εξερευνήσουν, πώς θα την ξεκινήσουν, πώς θα διατηρήσουν ζωντανή κάποια δραματική ένταση. Άλλες φορές πάλι ο δάσκαλος πριν διαβάσει την ιστορία, μπορεί να διαμορφώσει μια κατάσταση παρόμοια με εκείνη του παραμυθιού, να το δραματοποιήσουν ουσιαστικά χωρίς να το έχουν ακούσει και στο τέλος να διαβαστεί και τα παιδιά να εντυπωσιαστούν, γιατί θα έχουν την εντύπωση ότι είναι μέρος της ιστορίας, που τώρα πια γίνεται κτήμα τους. Με τους παραπάνω τρόπους, ο δάσκαλος πετυχαίνει  να εισάγει στη διαδικασία της μάθησης το παιδί, με προσωπικό ενθουσιασμό και θέληση, να μάθει πιο εύκολα, να κατανοεί καλύτερα, να θέλει να μάθει να διαβάζει.
Η Virginia Havilant είπε: « Θα υπήρχε πλήρης στασιμότητα σ’ όλες τις επιστήμες και στη τέχνη, δίχως την αχαλίνωτη φαντασία δημιουργικών ανθρώπων που, όπως φαίνεται, επηρεάστηκαν διαβάζοντας παραμύθια στην παιδική τους ηλικία».

Παππά Άννα
Δασκάλα – Συγγραφέας