Άρθρα

Ο Αίμος ταξιδεύει στα Βαλκάνια
Εργαστήριο της αυτόνομης διαβίωσης βιβλίο
7 βήματα στα ποιήματα ψηφιακό ebook
ποιοτική και ποσοτική μελέτη

4cdc7f2196a0729ca982c6d0ab254adf_xlektelestikes_final_a5Οι Εκδόσεις Φυλάτος συμμετέχουν ως χορηγός στο 8ο Πανελλήνιο Συνέδριο Δυσλεξίας με θέμα «Μάθηση και εκτελεστικές λειτουργίες: Αναπτύσσοντας την προσοχή, τον προγραμματισμό και την αυτορύθμιση» που λαμβάνει χώρα στη Θεσσαλονίκη στις 1 & 2 Οκτωβρίου 2016.

Το συνέδριο διοργανώνει ο Σύλλογος Γονέων και Κηδεμόνων Παιδιών με Δυσλεξία και Μαθησιακές Δυσκολίες Θεσσαλονίκης και Βόρειας Ελλάδας, με την υποστήριξη της Αμερικανικής Γεωργικής Σχολής. Οι εργασίες του θα φιλοξενηθούν στην αίθουσα “Seth Frank” της Σπουδαστικής Εστίας Aliki Perroti, στις εγκαταστάσεις της Αμερικανικής Γεωργικής Σχολής.

Το 8ο Πανελλήνιο Συνέδριο θα τιμήσει με την παρουσία της η Tatiana V. Akhutina, η οποία είναι καθηγήτρια Νευροψυχολογίας στο εργαστήριο Νευροψυχολογίας του κρατικού πανεπιστημίου της Μόσχας «Λομονόσοφ». Το έργο της έχει δημοσιευτεί στα ρωσικά, αγγλικά, ισπανικά, φινλανδικά και γερμανικά. Το 2003 το επιστημονικό περιοδικό Journal of Russian and East European Psychology αφιέρωσε ένα ειδικό τεύχος για την έρευνά της στην ψυχολογία της γλώσσας και τη νευροψυχολογία.

14555878_10211235022490980_1366735035_nΥπενθυμίζεται η έμπρακτη ενασχόληση της Αμερικανικής Γεωργικής Σχολής με την δυσλεξία και την αντιμετώπιση των μαθησιακών δυσκολιών. Στην Σχολή ιδρύθηκε το πρόγραμμα «Arcadia» με στόχο την παροχή βοήθειας σε μαθητές που αντιμετωπίζουν μαθησιακές δυσκολίες και αποτελεί, ακόμα και σήμερα, ένα από τα λίγα προγράμματα που εφαρμόζονται στην Ελλάδα για αυτό το σκοπό.
Τα σημαντικά βήματα που έχουν γίνει στην ανάπτυξη και την εφαρμογή του προγράμματος έχουν επιτευχθεί σε μεγάλο βαθμό χάρη στην αμέριστη συμπαράσταση του Androus Foundation και άλλων υποστηρικτών της Σχολής – όπως το Ίδρυμα Σαμούρκα και το Demos Foundation – οι οποίοι έχουν δωρίσει μεγάλα ποσά για τη δημιουργία, τον εξοπλισμό και την κάλυψη δαπανών του προγράμματος.

Το πρόγραμμα του Συνεδρίου

14550809_10211235024491030_2145783248_o14527665_10211235023491005_178623613_nΣάββατο 1 Οκτωβρίου

09:30 Προσέλευση
10:00 Χαιρετισμοί
10:15 εκπρόσωπος Αμερικανικής Γεωργικής Σχολής
10:30 The Vygotskian – Lurian Approach to the Development and Remediation of Executive Functions. Tatiana V. Akhutina
11:30, Αναγνωστικές δυσκολίες και προβλήματα προσοχής στην τάξη: Θέματα διαφορετικής Διάγνωσης. Δρ Τιμόθεος Παπαδόπουλος – εκπαιδευτικός ψυχολόγος
12:15 συζήτηση
12:45 Διάλειμμα
13:30, Ο δεσμός ‘μητέρας’ – βρέφους, το τραύμα στη σχέση και η ανάπτυξη των επιτελικών λειτουργιών. Κώστας Δημάτης – ψυχολόγος
14:15, Επιτελικές λειτουργίες και μάθηση από την κλινική εμπειρία. Λίλιαν Αθανασοπούλου – παιδοψυχίατρος, Διευθύντρια Ε.Σ.Υ., υπεύθυνη Ιατροπαιδαγωγικού Κέντρου Γ.Ν. ‘Γ.ΠΑΠΑΝΙΚΟΛΑΟΥ’
15:00 Συζήτηση

14528370_10211234903408003_585278144_nΚυριακή 2 Οκτωβρίου

09:30, προσέλευση
10:00, Επιτελικές λειτουργίες: τι σημαίνουν για την υποστήριξη και τη διδασκαλία των μαθητών με μαθησιακές δυσκολίες; Σουζάνα Παντελιάδου – Καθ.Ειδικής Αγωγής-Μαθησιακών Δυσκολιών στο Τμήμα Φιλοσοφίας και Παιδαγωγικής ΑΠΘ
10:30, Κινητικός συντονισμός και εκτελεστικές λειτουργίες στο σχολείο. Ζωή Θεοδωρίδου – ειδική παιδαγωγός και Χριστίνα Καλαϊτζή – φυσικοθεραπεύτρια N.D.T. Tutor, S.I.
11:30, Εκτελεστικές λειτουργίες στη σχολική τάξη: ο ρόλος των συναισθημάτων. Ιωάννης Τρικαλιώτης – σχολικός σύμβουλος
12:00, Ξέρεις, έχω ΔΕΠ-Υ, δυσκολεύομαι να αυτορρυθμιστώ και… Α! κοίτα ένας σκίουρος. Γιώργος Μπότσας – σχολικός σύμβουλος
14555860_10211234903608008_983244685_n14:00 ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΑ

  1. «Το σχολείο της προσοχής: μέθοδος ανάπτυξης και αποκατάστασης επιτελικών λειτουργικών για παιδιά προσχολικής και πρώτης σχολικής ηλικίας», Θανάσης Κουτσοκλένης

 

  1. «Αναγνωστικές δυσκολίες και προβλήματα προσοχής στην τάξη: θέματα διαφορικής διάγνωσης», Τιμόθεος Παπαδόπουλος

 

  1. «Εργαστήριο εκπαιδευτικής παρέμβασης», Γιώργος Μπότσας – Ιωάννης Τρικκαλιώτης

 

  1. «Βελτιώνοντας τις εκτελεστικές λειτουργίες μέσα από τη στάση και την κίνηση», Ζωή Θεοδωρίδου – Χριστίνα Καλαϊτζή

E.Q. και I.Q.

Μέχρι πριν μερικά χρόνια οι περισσότεροι γονείς πίστευαν ότι το να φροντίσουν για την πνευματική και νοητική πρόοδο τον παιδιών τους αποτελούσε κύριο μέλημα στον σκοπό τους να δημιουργήσουν αυτάρκεις και ικανούς ανθρώπους. Ωστόσο, είναι η θεωρία της συναισθηματικής νοημοσύνης (EQ), η οποία έγινε ευρέως γνωστή από τον δρ. Daniel Goleman, ψυχολόγο στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαντ, που βρίσκει όλο και περισσότερους υποστηρικτές τα τελευταία χρόνια, καθώς έμπρακτα αποδεικνύεται πως η πραγματική ευφυΐα -αυτή που πραγματικά μας «πάει μπροστά»- δεν είναι μόνο διανοητική (ΙQ).

αρχείο λήψης

Ο Goleman ορίζει την συναισθηματική νοημοσύνη ως την «ικανότητα να αναγνωρίζει κανείς τα δικά του συναισθήματα, να τα κατανοεί και να τα ελέγχει. Είναι επίσης, η ικανότητα να αναγνωρίζει και να κατανοεί τα συναισθήματα των ανθρώπων γύρω του και να μπορεί να χειρίζεται αποτελεσματικά τόσο τα δικά του συναισθήματά του όσο και τις διαπροσωπικές του σχέσεις». Στο ομώνυμο βιβλίο του γράφει πως «η οικογενειακή ζωή είναι το πρώτο σχολείο της συναισθηματικής μάθησης».

Με αφορμή τον σημαντικό ρόλο των γονιών ο δρ. John Gottman, καθηγητής ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο της Ουάσινγκτον, δημοσιεύει το 1997 το βιβλίο «Η συναισθηματική νοημοσύνη των παιδιών». Τα συμπεράσματα του βιβλίου βασίζονται σε εικοσαετείς έρευνες και μελέτες πάνω στην αλληλεπίδραση γονιών-παιδιών και από αυτές προκύπτουν συμπεράσματα που συγκλίνουν στο ότι «οι γονείς που προσφέρουν στα παιδιά τους καθοδήγηση στον κόσμο των συναισθημάτων μεγαλώνουν συναισθηματικά υγιέστερα παιδιά. Παιδιά πιο ανθεκτικά και ευπροσάρμοστα. Παιδιά που σαφώς λυπούνται ή φοβούνται ή θυμώνουν όπως όλα τα παιδιά, αλλά είναι πιο ικανά να χαλαρώνουν, να βγαίνουν από την δύσκολη θέση και να συνεχίζουν τις παραγωγικές τους δραστηριότητες. Με άλλα λόγια, παιδιά που διαθέτουν περισσότερη συναισθηματική νοημοσύνη».

 

Η εκμάθηση της παιδικής συναισθηματική νοημοσύνης στην πράξη

Tο EQ αναπτύσσεται σταδιακά και σε οποιαδήποτε ηλικία. Έτσι, είναι στο χέρι πρώτα των γονιών να δημιουργήσουν τις βάσεις ώστε τα παιδιά τους να έχουν καλή σχέση πρώτα με τον ίδιο τους τον εαυτό και έπειτα με τους άλλους. Να γίνουν οι «συναισθηματικοί τους μέντορες». Πώς θα το πετύχουν αυτό; Ο δρ. Gottman αναφέρει τα χαρακτηριστικά των γονιών που εφαρμόζουν την συναισθηματική αγωγή:

-Βλέπουν τα αρνητικά συναισθήματα των παιδιών τους ως μία ευκαιρία για επικοινωνία και τρυφερότητα. Αφιερώνουν, λοιπόν, χρόνο σε ένα λυπημένο, θυμωμένο ή φοβισμένο παιδί για να εκφράσει τα συναισθήματά του. Με τον ίδιο τρόπο αντιδρούν σε κάθε συναισθηματική κατάσταση του παιδιού.

-Μιλούν καθησυχαστικά στο παιδί. Το βοηθούν να κατονομάσει το συναίσθημα που νιώθει, ενώ θέτουν όρια ως προς την έκφραση του συναισθήματος (π.χ. εξηγούν στο παιδί ότι το να σπάσει όλα του τα παιχνίδια δεν αποτελεί λύση στον θύμο του. Το να συζητήσει, όμως, μαζί τους γιατί είναι θυμωμένο μπορεί να βοηθήσει να νιώσει καλύτερα).

-Έχουν επίγνωση και εκτιμούν τα δικά τους συναισθήματα. Έτσι, δεν συγχύζονται ή αγχώνονται όταν τα παιδιά τους εκφράζουν τα συναισθήματά τους –γνωρίζουν τι πρέπει να κάνουν.

-Αυτό που κάνουν είναι να παίρνουν σοβαρά τα συναισθήματα των παιδιών τους, χωρίς να τους λένε πώς πρέπει να αισθάνονται ούτε αναλαμβάνουν εκείνοι να λύσουν μόνοι τους το πρόβλημα του παιδιού. Αντίθετα, του δείχνουν τον τρόπο να το κάνει εκείνο.

Το αποτέλεσμα αυτής της καθοδήγησης είναι τα παιδιά να μάθουν να εμπιστεύονται (τον εαυτό τους και τους γονείς τους) και να χειρίζονται τα συναισθήματά τους. Να λύνουν μόνα τους τα προβλήματά τους και έτσι να αποκτούν αυτοεκτίμηση.

images (1)

Συναισθηματική νοημοσύνη και σχολικές επιδόσεις

Τα παραπάνω στοιχεία στον χαρακτήρα των παιδιών θα τα βοηθήσουν και στις σχολικές τους επιδόσεις, όπως σχετικά σημειώνει ο Παιδοψυχολόγος – Νευροψυχολόγος Παίδων κ. Σήφης Κουράκης, ο οποίος επίσης βασίζει τις απόψεις του στο βιβλίο του Gottman. «Η εμπιστοσύνη στον εαυτό του, η περιέργεια για να ανακαλύψει νέες ιδέες, η πρόθεση να προχωρήσει σε πράξεις, ο αυτοέλεγχος των κινήσεών του, η αρμονικότητα στην σχέση του με τους άλλους, η ικανότητα επικοινωνίας (ιδιαίτερα με τους συνομηλίκους του) και η συνεργασιμότητα στα πλαίσια των ομαδικών δραστηριοτήτων είναι όλα στοιχεία υψηλής συναισθηματικής νοημοσύνης, απαραίτητα για να τα πηγαίνουν πάντα καλά στο σχολείο.»

 

Οι στρατηγικές της συναισθηματικής νοημοσύνης

Αυτό ουσιαστικά που θέλουν να πουν οι παιδοψυχολόγοι, πέρα από θεωρίες και συμβουλές, είναι ότι η σωστή διαπαιδαγώγηση απαιτεί κάτι περισσότερο από την διάνοια, από την σκέψη –απαιτεί συναίσθημα. Κανείς δεν αμφισβητεί την αγάπη του γονιού προς το παιδί, όμως από την επιθυμία να μεγαλώσουμε παιδιά με συναισθηματική νοημοσύνη μέχρι αυτό να γίνει τελικά πράξη η απόσταση συχνά είναι μεγάλη. Έτσι, καταλήγοντας στο βιβλίο του, ο J.Gottman απαριθμεί τις παρακάτω στρατηγικές που από κλινικές παρατηρήσεις αποδεικνύονται χρήσιμες στην εφαρμογή της συναισθηματικής αγωγής:

  1. Αποφύγετε τις υπερβολικές επικρίσεις, τα ταπεινωτικά σχόλια ή τον χλευασμό κατά την επικοινωνία σας με το παιδί.
  2. Χρησιμοποιήστε την «κλιμάκωση» και τον έπαινο όταν τα παιδιά σας μαθαίνουν να κάνουν κάτι σωστά.
  1. Αγνοήστε τις «γονεϊκές σας προτεραιότητες» -μάθετε π.χ. στο παιδί σας να τακτοποιεί το δωμάτιό του λέγοντας «υπάρχουν παιχνίδια πεταμένα σε όλο το δωμάτιο» και όχι «είσαι πολύ ακατάστατος!».
  2. Δημιουργήστε με τον νου σας έναν «χάρτη» της καθημερινής ζωής του παιδιού σας –δηλαδή, να ξέρετε με ποιους ανθρώπους συναναστρέφεται κάθε μέρα, σε ποια μέρη συχνάζει, πώς περνά τον ελεύθερο χρόνο του. Έτσι θα μπορείτε να κατανοήσετε καλύτερα τα συναισθήματα που δε μπορεί να εκφράσει.
  3. Αποφύγετε να «συνταχθείτε με τον εχθρό» -π.χ. αν η υπέρβαρη κόρη σας επιστρέψει σπίτι στεναχωρημένη επειδή η δασκάλα γυμναστικής την χλεύασε για το βάρος της, μην πάρετε το μέρος της δασκάλας, όσο κι αν πιστεύετε ότι η μικρή πρέπει να αδυνατίσει.
  4. Σκεφθείτε τις εμπειρίες των παιδιών σας σε σχέση με παρόμοιες εμπειρίες ενηλίκων, για να μπορέσετε να καταλάβετε πώς νιώθουν.
  5. Μην προσπαθήσετε να επιβάλλετε τις δικές σας λύσεις στα προβλήματα του παιδιού –βοηθήστε να βρει αυτές που ταιριάζουν στον χαρακτήρα του.
  6. Ενδυναμώστε το παιδί προσφέροντάς του επιλογές και σεβόμενοι τις επιθυμίες του.
  7. Συμμεριστείτε τα όνειρα και την φαντασία του παιδιού σας.
  8. Να είστε ειλικρινείς με το παιδί σας.
  9. Διαβάστε μαζί με το παιδί σας παιδική λογοτεχνία –και να είστε υπομονετικοί καθ’ όλη την διάρκεια της διαδικασίας.
  10. Κατανοήστε τη θεμελιακή βάση της γονεϊκής σας εξουσίας –φροντίστε αυτή να είναι ο συναισθηματικός δεσμός σας με το παιδί και όχι οι απειλές και οι ταπεινώσεις.
  11. Πιστέψτε στη θετική φύση της ανάπτυξης του ατόμου –οι εγκέφαλοι των παιδιών είναι από την φύση τους φτιαγμένοι για να αναζητούν ασφάλεια και αγάπη, γνώση και κατανόηση.

 

Παιδική Λογοτεχνία και συναισθηματική νοημοσύνη

Κατά την ανάγνωσή μας, προτρέπουμε το παιδί:

  1. Να αναγνωρίσει τα συναισθήματα και τις συναισθηματικές αντιδράσεις των ηρώων: «Πώς ένιωσε όταν έγινε αυτό;», «Τι νομίζεις ότι της συμβαίνει;», «Πώς θα ένιωθες αν αυτό συνέβαινε σε σένα;».
  2. Να ονομάσει ή να ζωγραφίσει τα συναισθήματα αυτά. Το παιδί μπορεί να βοηθηθεί και από την εικονογράφηση, εντοπίζοντας τα πρόσωπα των χαρακτήρων, τη στάση του σώματός τους κ.λπ. Έτσι, μαθαίνει να «διαβάζει» τα διάφορα συναισθήματα στους άλλους.
  3. Να αναφέρει αν ποτέ ένιωσε/ βίωσε κάτι αντίστοιχο, όπως ο ήρωας/η ηρωίδα της ιστορίας. Δεν πιέζουμε το παιδί να μας μιλήσει. Στα πλαίσια αυτά, μιλήστε και για τα δικά σας συναισθήματα στο παιδί.
  4. Να μη δρα παρορμητικά και να βρίσκει εναλλακτικούς τρόπους να εκφράζει τα συναισθήματά του.
  5. Να μάθει να λύνει τα προβλήματά του. Ως παραδείγματα ή αντιπαραδείγματα επίλυσης διαφόρων προβλημάτων, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τους ήρωες/τις ηρωίδες της ιστορίας.
  6. Να σκέφτεται θετικά για τον εαυτό του.

images

Γονείς και εκπαιδευτικοί οφείλουν να προσπαθούν να αποτελούν μοντέλα προς μίμηση. Για το λόγο αυτό, πρέπει οι ίδιοι να είναι σε θέση να διαχειρίζονται αποτελεσματικά τα δικά τους συναισθήματα, να δείχνουν κατανόηση για τα συναισθήματα των άλλων και επιλέγουν κατάλληλες συμπεριφορές που να ανταποκρίνονται σε αυτά…

Τέλος, οι εκπαιδευτικοί μπορούν μέσα από ειδικά σχεδιασμένες δραστηριότητες και στοχευμένες δράσεις να αναπτύξουν τη συναισθηματική νοημοσύνη των μαθητών/μαθητριών.

 

Πηγή: http://www.clickatlife.gr/

Επιμέλεια: Σίσκου Γραμματία, εκπαιδευτικός, MSc Παιδικό Βιβλίο