Άρθρα

Στρατηγικές για την εκμάθηση της παιδικής συναισθηματικής νοημοσύνης

E.Q. και I.Q.

Μέχρι πριν μερικά χρόνια οι περισσότεροι γονείς πίστευαν ότι το να φροντίσουν για την πνευματική και νοητική πρόοδο τον παιδιών τους αποτελούσε κύριο μέλημα στον σκοπό τους να δημιουργήσουν αυτάρκεις και ικανούς ανθρώπους. Ωστόσο, είναι η θεωρία της συναισθηματικής νοημοσύνης (EQ), η οποία έγινε ευρέως γνωστή από τον δρ. Daniel Goleman, ψυχολόγο στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαντ, που βρίσκει όλο και περισσότερους υποστηρικτές τα τελευταία χρόνια, καθώς έμπρακτα αποδεικνύεται πως η πραγματική ευφυΐα -αυτή που πραγματικά μας «πάει μπροστά»- δεν είναι μόνο διανοητική (ΙQ).

αρχείο λήψης

Ο Goleman ορίζει την συναισθηματική νοημοσύνη ως την «ικανότητα να αναγνωρίζει κανείς τα δικά του συναισθήματα, να τα κατανοεί και να τα ελέγχει. Είναι επίσης, η ικανότητα να αναγνωρίζει και να κατανοεί τα συναισθήματα των ανθρώπων γύρω του και να μπορεί να χειρίζεται αποτελεσματικά τόσο τα δικά του συναισθήματά του όσο και τις διαπροσωπικές του σχέσεις». Στο ομώνυμο βιβλίο του γράφει πως «η οικογενειακή ζωή είναι το πρώτο σχολείο της συναισθηματικής μάθησης».

Με αφορμή τον σημαντικό ρόλο των γονιών ο δρ. John Gottman, καθηγητής ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο της Ουάσινγκτον, δημοσιεύει το 1997 το βιβλίο «Η συναισθηματική νοημοσύνη των παιδιών». Τα συμπεράσματα του βιβλίου βασίζονται σε εικοσαετείς έρευνες και μελέτες πάνω στην αλληλεπίδραση γονιών-παιδιών και από αυτές προκύπτουν συμπεράσματα που συγκλίνουν στο ότι «οι γονείς που προσφέρουν στα παιδιά τους καθοδήγηση στον κόσμο των συναισθημάτων μεγαλώνουν συναισθηματικά υγιέστερα παιδιά. Παιδιά πιο ανθεκτικά και ευπροσάρμοστα. Παιδιά που σαφώς λυπούνται ή φοβούνται ή θυμώνουν όπως όλα τα παιδιά, αλλά είναι πιο ικανά να χαλαρώνουν, να βγαίνουν από την δύσκολη θέση και να συνεχίζουν τις παραγωγικές τους δραστηριότητες. Με άλλα λόγια, παιδιά που διαθέτουν περισσότερη συναισθηματική νοημοσύνη».

 

Η εκμάθηση της παιδικής συναισθηματική νοημοσύνης στην πράξη

Tο EQ αναπτύσσεται σταδιακά και σε οποιαδήποτε ηλικία. Έτσι, είναι στο χέρι πρώτα των γονιών να δημιουργήσουν τις βάσεις ώστε τα παιδιά τους να έχουν καλή σχέση πρώτα με τον ίδιο τους τον εαυτό και έπειτα με τους άλλους. Να γίνουν οι «συναισθηματικοί τους μέντορες». Πώς θα το πετύχουν αυτό; Ο δρ. Gottman αναφέρει τα χαρακτηριστικά των γονιών που εφαρμόζουν την συναισθηματική αγωγή:

-Βλέπουν τα αρνητικά συναισθήματα των παιδιών τους ως μία ευκαιρία για επικοινωνία και τρυφερότητα. Αφιερώνουν, λοιπόν, χρόνο σε ένα λυπημένο, θυμωμένο ή φοβισμένο παιδί για να εκφράσει τα συναισθήματά του. Με τον ίδιο τρόπο αντιδρούν σε κάθε συναισθηματική κατάσταση του παιδιού.

-Μιλούν καθησυχαστικά στο παιδί. Το βοηθούν να κατονομάσει το συναίσθημα που νιώθει, ενώ θέτουν όρια ως προς την έκφραση του συναισθήματος (π.χ. εξηγούν στο παιδί ότι το να σπάσει όλα του τα παιχνίδια δεν αποτελεί λύση στον θύμο του. Το να συζητήσει, όμως, μαζί τους γιατί είναι θυμωμένο μπορεί να βοηθήσει να νιώσει καλύτερα).

-Έχουν επίγνωση και εκτιμούν τα δικά τους συναισθήματα. Έτσι, δεν συγχύζονται ή αγχώνονται όταν τα παιδιά τους εκφράζουν τα συναισθήματά τους –γνωρίζουν τι πρέπει να κάνουν.

-Αυτό που κάνουν είναι να παίρνουν σοβαρά τα συναισθήματα των παιδιών τους, χωρίς να τους λένε πώς πρέπει να αισθάνονται ούτε αναλαμβάνουν εκείνοι να λύσουν μόνοι τους το πρόβλημα του παιδιού. Αντίθετα, του δείχνουν τον τρόπο να το κάνει εκείνο.

Το αποτέλεσμα αυτής της καθοδήγησης είναι τα παιδιά να μάθουν να εμπιστεύονται (τον εαυτό τους και τους γονείς τους) και να χειρίζονται τα συναισθήματά τους. Να λύνουν μόνα τους τα προβλήματά τους και έτσι να αποκτούν αυτοεκτίμηση.

images (1)

Συναισθηματική νοημοσύνη και σχολικές επιδόσεις

Τα παραπάνω στοιχεία στον χαρακτήρα των παιδιών θα τα βοηθήσουν και στις σχολικές τους επιδόσεις, όπως σχετικά σημειώνει ο Παιδοψυχολόγος – Νευροψυχολόγος Παίδων κ. Σήφης Κουράκης, ο οποίος επίσης βασίζει τις απόψεις του στο βιβλίο του Gottman. «Η εμπιστοσύνη στον εαυτό του, η περιέργεια για να ανακαλύψει νέες ιδέες, η πρόθεση να προχωρήσει σε πράξεις, ο αυτοέλεγχος των κινήσεών του, η αρμονικότητα στην σχέση του με τους άλλους, η ικανότητα επικοινωνίας (ιδιαίτερα με τους συνομηλίκους του) και η συνεργασιμότητα στα πλαίσια των ομαδικών δραστηριοτήτων είναι όλα στοιχεία υψηλής συναισθηματικής νοημοσύνης, απαραίτητα για να τα πηγαίνουν πάντα καλά στο σχολείο.»

 

Οι στρατηγικές της συναισθηματικής νοημοσύνης

Αυτό ουσιαστικά που θέλουν να πουν οι παιδοψυχολόγοι, πέρα από θεωρίες και συμβουλές, είναι ότι η σωστή διαπαιδαγώγηση απαιτεί κάτι περισσότερο από την διάνοια, από την σκέψη –απαιτεί συναίσθημα. Κανείς δεν αμφισβητεί την αγάπη του γονιού προς το παιδί, όμως από την επιθυμία να μεγαλώσουμε παιδιά με συναισθηματική νοημοσύνη μέχρι αυτό να γίνει τελικά πράξη η απόσταση συχνά είναι μεγάλη. Έτσι, καταλήγοντας στο βιβλίο του, ο J.Gottman απαριθμεί τις παρακάτω στρατηγικές που από κλινικές παρατηρήσεις αποδεικνύονται χρήσιμες στην εφαρμογή της συναισθηματικής αγωγής:

  1. Αποφύγετε τις υπερβολικές επικρίσεις, τα ταπεινωτικά σχόλια ή τον χλευασμό κατά την επικοινωνία σας με το παιδί.
  2. Χρησιμοποιήστε την «κλιμάκωση» και τον έπαινο όταν τα παιδιά σας μαθαίνουν να κάνουν κάτι σωστά.
  1. Αγνοήστε τις «γονεϊκές σας προτεραιότητες» -μάθετε π.χ. στο παιδί σας να τακτοποιεί το δωμάτιό του λέγοντας «υπάρχουν παιχνίδια πεταμένα σε όλο το δωμάτιο» και όχι «είσαι πολύ ακατάστατος!».
  2. Δημιουργήστε με τον νου σας έναν «χάρτη» της καθημερινής ζωής του παιδιού σας –δηλαδή, να ξέρετε με ποιους ανθρώπους συναναστρέφεται κάθε μέρα, σε ποια μέρη συχνάζει, πώς περνά τον ελεύθερο χρόνο του. Έτσι θα μπορείτε να κατανοήσετε καλύτερα τα συναισθήματα που δε μπορεί να εκφράσει.
  3. Αποφύγετε να «συνταχθείτε με τον εχθρό» -π.χ. αν η υπέρβαρη κόρη σας επιστρέψει σπίτι στεναχωρημένη επειδή η δασκάλα γυμναστικής την χλεύασε για το βάρος της, μην πάρετε το μέρος της δασκάλας, όσο κι αν πιστεύετε ότι η μικρή πρέπει να αδυνατίσει.
  4. Σκεφθείτε τις εμπειρίες των παιδιών σας σε σχέση με παρόμοιες εμπειρίες ενηλίκων, για να μπορέσετε να καταλάβετε πώς νιώθουν.
  5. Μην προσπαθήσετε να επιβάλλετε τις δικές σας λύσεις στα προβλήματα του παιδιού –βοηθήστε να βρει αυτές που ταιριάζουν στον χαρακτήρα του.
  6. Ενδυναμώστε το παιδί προσφέροντάς του επιλογές και σεβόμενοι τις επιθυμίες του.
  7. Συμμεριστείτε τα όνειρα και την φαντασία του παιδιού σας.
  8. Να είστε ειλικρινείς με το παιδί σας.
  9. Διαβάστε μαζί με το παιδί σας παιδική λογοτεχνία –και να είστε υπομονετικοί καθ’ όλη την διάρκεια της διαδικασίας.
  10. Κατανοήστε τη θεμελιακή βάση της γονεϊκής σας εξουσίας –φροντίστε αυτή να είναι ο συναισθηματικός δεσμός σας με το παιδί και όχι οι απειλές και οι ταπεινώσεις.
  11. Πιστέψτε στη θετική φύση της ανάπτυξης του ατόμου –οι εγκέφαλοι των παιδιών είναι από την φύση τους φτιαγμένοι για να αναζητούν ασφάλεια και αγάπη, γνώση και κατανόηση.

 

Παιδική Λογοτεχνία και συναισθηματική νοημοσύνη

Κατά την ανάγνωσή μας, προτρέπουμε το παιδί:

  1. Να αναγνωρίσει τα συναισθήματα και τις συναισθηματικές αντιδράσεις των ηρώων: «Πώς ένιωσε όταν έγινε αυτό;», «Τι νομίζεις ότι της συμβαίνει;», «Πώς θα ένιωθες αν αυτό συνέβαινε σε σένα;».
  2. Να ονομάσει ή να ζωγραφίσει τα συναισθήματα αυτά. Το παιδί μπορεί να βοηθηθεί και από την εικονογράφηση, εντοπίζοντας τα πρόσωπα των χαρακτήρων, τη στάση του σώματός τους κ.λπ. Έτσι, μαθαίνει να «διαβάζει» τα διάφορα συναισθήματα στους άλλους.
  3. Να αναφέρει αν ποτέ ένιωσε/ βίωσε κάτι αντίστοιχο, όπως ο ήρωας/η ηρωίδα της ιστορίας. Δεν πιέζουμε το παιδί να μας μιλήσει. Στα πλαίσια αυτά, μιλήστε και για τα δικά σας συναισθήματα στο παιδί.
  4. Να μη δρα παρορμητικά και να βρίσκει εναλλακτικούς τρόπους να εκφράζει τα συναισθήματά του.
  5. Να μάθει να λύνει τα προβλήματά του. Ως παραδείγματα ή αντιπαραδείγματα επίλυσης διαφόρων προβλημάτων, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τους ήρωες/τις ηρωίδες της ιστορίας.
  6. Να σκέφτεται θετικά για τον εαυτό του.

images

Γονείς και εκπαιδευτικοί οφείλουν να προσπαθούν να αποτελούν μοντέλα προς μίμηση. Για το λόγο αυτό, πρέπει οι ίδιοι να είναι σε θέση να διαχειρίζονται αποτελεσματικά τα δικά τους συναισθήματα, να δείχνουν κατανόηση για τα συναισθήματα των άλλων και επιλέγουν κατάλληλες συμπεριφορές που να ανταποκρίνονται σε αυτά…

Τέλος, οι εκπαιδευτικοί μπορούν μέσα από ειδικά σχεδιασμένες δραστηριότητες και στοχευμένες δράσεις να αναπτύξουν τη συναισθηματική νοημοσύνη των μαθητών/μαθητριών.

 

Πηγή: http://www.clickatlife.gr/

Επιμέλεια: Σίσκου Γραμματία, εκπαιδευτικός, MSc Παιδικό Βιβλίο

ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΒΙΒΛΙΑ: Γιατί οι μεγάλοι λένε ότι “πρέπει” να διαβάζουμε βιβλία

Γράφει: Ελένη Γαρυφαλάκη
Σύμβουλος Αγωγής & Εκπαίδευσης
ΜΑ σε Γλωσσικές Διαταραχές

Η αγωνία των γονιών και των δασκάλων είναι πώς θα κάνουν τα παιδιά να διαβάζουν βιβλία και η άμυνα των παιδιών είναι γιατί “πρέπει” να διαβάζουν βιβλία! Κατανοητή η αγωνία, αλλά δεν είναι λογική και η ερώτηση των παιδιών;

Σαν εκπαιδευτικός έχω ασχοληθεί πολύ με δραστηριότητες φιλαναγνωσίας, δημιουργικής γραφής, αλλά και οργάνωσης παιδικών βιβλιοθηκών σε σχολεία της Ελλάδας και του εξωτερικού. Από την εμπειρία μου, με τις κατάλληλες δραστηριότητες και τη σωστή αντιμετώπιση μπορεί να βρεθεί η μέση οδός και τα παιδιά να αρχίσουν τελικά να απολαμβάνουν την επαφή τους με τα βιβλία.

Γιατί οι μεγάλοι λένε ότι «πρέπει» να διαβάζουμε βιβλία;
Για να σκεφτούμε διάφορες απαντήσεις:

– Μήπως για να μάθουμε να «διαβάζουμε καλά»;
Μάλλον όχι, γιατί ούτως ή άλλως τεχνικές ανάγνωσης μαθαίνουμε σε μεγαλύτερη ηλικία και είναι πολύ σύντομο το στάδιο αυτό στη ζωή ενός αναγνώστη.

– Μήπως για να μάθουμε πολλά πράγματα;
Πράγματα μαθαίνουμε κι όταν κάνουμε περίπατο στη φύση, όταν αθλούμαστε, όταν κάνουμε χειροτεχνίες ή όταν παίζουμε ένα μουσικό όργανο. Κανένα από τα παραπάνω δε χρησιμοποιεί βιβλία (αν και μπορεί, βέβαια!), αλλά μπορείς να μάθεις τόσα πολλά καινούρια πράγματα ή να γίνουν αφορμή να μάθεις και πράγματα με βιωματικό τρόπο που αν χρησιμοποιούσες βιβλία θα δυσκολευόσουν πολύ!

– Μήπως για να γίνουμε εξυπνότεροι;
Δεν υπάρχει καμία απολύτως επιστημονική έρευνα που να αποδεικνύει κάτι τέτοιο. Οι γονείς και οι δασκάλοι συνηθίζουν να συντηρούν αυτό το μύθο, γιατί θεωρούν ότι αυτός που διαβάζει βιβλία είναι σοφός και πανέξυπνος. Δε σημαίνει, όμως, ότι οι γονείς και οι δάσκαλοι έχουν πάντα δίκιο…
Τότε γιατί να διαβάζουμε βιβλία;

Είναι μια ωραία ερώτηση! Η αλήθεια είναι ότι δεν πρέπει να διαβάζουμε βιβλία, αλλά είναι ωραίο να διαβάζουμε και μας βοηθά σε μερικά πράγματα.

laptop-315048_1280Για να δούμε σε ποια:

– Δίνει «τροφή» στη φαντασία μας και μπορούμε να κάνουμε την πραγματικότητα πιο παραμυθένια και πιο ταξιδιάρικη! Τα ομορφότερα βιβλία είναι αυτά που μιλάνε για τα πιο τρελά και εξωπραγματικά πράγματα που δεν τα βάζει εύκολα η φαντασία του ανθρώπου!

– Μπορούμε να μιλάμε πιο όμορφα και να χρησιμοποιούμε λέξεις και εκφράσεις που μας άρεσαν όταν τις διαβάσαμε. Έτσι, ο λόγος μας δεν είναι βαρετός και στους άλλους αρέσει να ακούνε αυτό που έχουμε να πούμε, γιατί όχι μόνο ακούγεται ωραία, αλλά το καταλαβαίνουν και καλύτερα.

– Μπορούμε να γράφουμε σωστά, γιατί βλέπουμε τις λέξεις και τις θυμόμαστε καλύτερα. Δεν είναι πιο εύκολο να βλέπουμε τις λέξεις που λένε αγαπημένοι μας ήρωες και να τις θυμόμαστε απ’ το να πρέπει να τις μάθουμε απέξω για ορθογραφία στο σχολείο;

– Γνωρίζουμε άλλους κόσμους, τις σκέψεις άλλων ανθρώπων και το πώς αντιδρούν άλλοι σε κάποιες καταστάσεις που μας δημιουργούν πρόβλημα. Έτσι, μπορούμε να γίνουμε καλύτεροι φίλοι, καλύτερα αδέλφια, καλύτεροι άνθρωποι! Είναι σαν να ταξιδεύουμε με τη σκέψη, όχι μόνο σε άλλους τόπους, αλλά και μέσα στο μυαλό άλλων ανθρώπων!

– Μπορούμε να βρούμε εύκολα και γρήγορα απαντήσεις σε ερωτήσεις που έχουμε για το τι συμβαίνει γύρω μας. Δε συμφωνείτε ότι το να ψάχνουμε μόνοι μας για απαντήσεις μας βοηθά να μαθαίνουμε καλύτερα απ’ το να μας βάζουν να μαθαίνουμε σελίδες επί σελίδων απέξω στο σχολείο;

– Προσφέρουν ένα κάρο ιδέες για να δημιουργήσουμε καινούρια πράγματα! Από βιβλία μπορείς να μάθεις να μαγειρεύεις, να κάνεις χειροτεχνίες, να δεις σχέδια και ζωγραφιές, ακόμα και να γράψεις τη δική σου ιστορία ή το δικό σου ποίημα από μια έμπνευση που σου έδωσε μια άλλη ιστορία που διάβασες.

– Είναι απλά τόσο απολαυστικό να κάθεσαι κάτω από τη σκιά ενός δέντρου, εκεί που σκάει το κύμα ή σε μια ζεστή γωνιά στο καθιστικό ή στο κρεβάτι σου και να διαβάζεις μια όμορφη ιστορία!

πηγή

Ο δεκάλογος για τη δημιουργία ενός “μικρού αναγνώστη”

mum-reading

  • Διαβάστε βιβλία µαζί µε τα παιδιά σας. Όχι µόνο θα   τα βοηθήσει να βελτιώσουν τις αναγνωστικές τους ικανότητες αλλά είναι και µια σπουδαία ευκαιρία να περάσετε ευχάριστα µαζί. Το άνοιγµα ενός βιβλίου είναι η αρχή µιας περιπέτειας, ποτέ  δεν ξέρετε τι µπορεί να ανακαλύψετε στις σελίδες του.
  • Συνεχίστε   να διαβάζετε ιστορίες στα παιδιά σας, ακόμη κι όταν μαθαίνουν να διαβάζουν   µόνα τους. Το βρίσκουν διασκεδαστικό και κυρίως τα ενθαρρύνει. Το παιδί σας   δε θα είναι ποτέ πολύ µεγάλο για να ακούσει και να απολαύσει µια καλή   ιστορία.
  • Διαβάστε   αργά και εκφραστικά. Προσπαθήστε να χρησιμοποιείτε διαφορετικές φωνές για   διαφορετικούς χαρακτήρες.
  • Γνωρίστε   στα παιδιά σας διαφορετικά είδη βιβλίων· κλασική λογοτεχνία, εικονογραφημένες   ιστορίες, κόµικς, ποίηση, βιβλία γνώσεων.
  • Προσπαθήστε   να τους διαβάζετε την ίδια ώρα κάθε µέρα. Πριν το βραδινό ύπνο είναι µια   σπουδαία ώρα για να μοιραστείτε µαζί τους µια ιστορία. Γιατί να µην αφήσετε   το παιδί σας να επιλέξει το βιβλίο που θα διαβάσετε;
  • Μην σας   απασχολεί το αναγνωστικό επίπεδο. Τα παιδιά απολαμβάνουν εξίσου, και βιβλία   που θα ήταν γι’ αυτά πολύ δύσκολο να τα διαβάσουν µόνα τους.read-316507_1280
  • Καθώς το   παιδί σας θα εμπιστεύεται περισσότερο τον εαυτό του για να διαβάσει, μπορείτε   να αντιστρέψετε τους ρόλους και να διαβάζει εκείνο σε εσάς τη συνέχεια της   ιστορίας. Ενθαρρύνετε το παιδί σας –πέστε του πόσο καλά διαβάζει, δείξτε   ενδιαφέρον και ενθουσιασµό για το βιβλίο του και να είστε σίγουροι ότι θα   θέλει να διαβάσει περισσότερο!!!
  • Συζητήστε   µαζί τους για τα βιβλία, ρωτήστε τα τι πιστεύουν πως θα συµβεί στη συνέχεια ή   ποιο κοµµάτι του βιβλίου τους άρεσε ή τα διασκέδασε περισσότερο.
  • Τι αρέσει   στα παιδιά σας; Tα ζώα, τα σπορ, η επιστήμη; Κάντε τους έκπληξη µε βιβλία ή   περιοδικά µε θέµα τα ενδιαφέροντά τους ή τις αγαπημένες τους δραστηριότητες.
  • Επισκεφθείτε   µαζί το βιβλιοπωλείο ή τη βιβλιοθήκη. Ζητήστε από τον/την υπεύθυνο βοήθεια   για να επιλέξετε βιβλία που τα παιδιά σας θα ευχαριστηθούν. Προτρέψτε τα να   γίνουν µέλη δανειστικής βιβλιοθήκης .

πηγή

Λαϊκό παραμύθι και ψυχολογία

Η «Κοκκινοσκουφίτσα» είναι ένα παραμύθι το οποίο υπάρχει σε πολλές παραλλαγές και συγκαταλέγεται μεταξύ των λαϊκών παραμυθιών που δημοσίευσε στο τέλος του 17ου αιώνα, μάλλον το 1697, ο γάλλος συγγραφέας Σαρλ Περό, με τον τίτλο «Ιστορίες της μαμάς μου της χήνας» (παρουσιάζοντας ως συγγραφέα τον δεκάχρονο γιο του). Ωστόσο, διαδόθηκε παγκοσμίως χάρη στην πιο δημοφιλή παραλλαγή που κατέγραψαν οι αδελφοί Γκριμ, περισσότερα από εκατό χρόνια αργότερα, στις αρχές του 19ου αιώνα, το 1812, στη Γερμανία. Η «Κοκκινοσκουφίτσα» του Περό τελειώνει με τον λύκο νικητή, παραβιάζοντας ένα από τα χαρακτηριστικά του λαϊκού παραμυθιού: να κυριαρχεί στο τέλος το καλό. Δίνει, ωστόσο, έτσι στον συγγραφέα την ευκαιρία, σε ένα σύντομο ποίημα με το οποίο ολοκληρώνει όλες τις ιστορίες του, να παρουσιάσει το ηθικό του δίδαγμα: τα καλά κορίτσια δεν πιάνουν την κουβέντα με αγνώστους· αν το κάνουν, μπορεί να τιμωρηθούν (να τα φάει ο κακός λύκος).
Ωστόσο, όπως σημειώνει ο διακεκριμένος ψυχαναλυτής Μπρούνο Μπέτελχαϊμ, η αξία του παραμυθιού καταστρέφεται όταν επεξηγείται διδακτικά, όταν δηλαδή εκπίπτει σε ηθικοπλαστική ιστορία. Το παραμύθι αποκτά την πλήρη σημασία του μόνο όταν το παιδί (και ο ενήλικος) ανακαλύπτει διαισθητικά τα κρυμμένα νοήματά του, όταν δηλαδή ο εκάστοτε ακροατής (ή αναγνώστης) του το αναδημιουργεί ανάλογα με τις δικές του ανάγκες.
Εκτός από την ερμηνεία εκείνη, σύμφωνα με την οποία η «Κοκκινοσκουφίτσα» μιλά για τις οιδιπόδειες συγκρούσεις μιας έφηβης, από τις οποίες εν τέλει σώζεται και καταφέρνει έπειτα να ωριμάσει, κατά τους μελετητές του παραμυθιού μεταφέρεται επίσης το μήνυμα ότι η εμπιστοσύνη στις καλές προθέσεις των πάντων βλάπτει. Και επίσης ο «κακός λύκος» έχει τη δυνατότητα να μας κάνει κακό μόνον εφόσον του επιτρέπουμε εμείς να μας εξουσιάζει επειδή, για κάποιον λόγο, μας ελκύει. Η αφέλεια είναι γοητευτική – αλλά είναι επικίνδυνο να παραμένει κανείς αφελής για όλη του τη ζωή.
Στην παραλλαγή του παραμυθιού, όπως την καταθέτει ο Περό, δίνεται έμφαση στη σεξουαλική αποπλάνηση (ο λύκος ζητεί από το κορίτσι να γδυθεί και να ξαπλώσει πλάι του, και το παραμύθι τελειώνει με εκείνον να την καταβροχθίζει). Στην ιστορία των αδελφών Γκριμ, ακόμη κι αν δεχτούμε ότι υπάρχουν παρόμοιοι υπαινιγμοί, σε καμιά περίπτωση πάντως δεν γίνονται συνειδητοί. Το κυρίαρχο νόημα του παραμυθιού είναι ότι το παιδί έρχεται αντιμέτωπο με την κακία (που είναι ο λύκος) όταν δεν υπακούει τις γονικές συμβουλές («και μη χασομεράς στον δρόμο» συμβουλεύει η μαμά την Κοκκινοσκουφίτσα). Οπως συνοψίζει ο Μπέτελχαϊμ, «η Κοκκινοσκουφίτσα έχασε την παιδική της αθωότητα, συνάντησε τους κινδύνους που βρίσκονται μέσα της και στον κόσμο και την αντάλλαξε με τη σοφία που μπορούν να κατέχουν μονάχα όσοι «γεννήθηκαν δύο φορές»: εκείνοι που όχι μόνο υπερνίκησαν μια υπαρξιακή κρίση, αλλά και συνειδητοποίησαν ότι η ίδια τους η φύση τούς έσπρωξε σε αυτήν. Η παιδική αθωότητα της Κοκκινοσκουφίτσας πεθαίνει καθώς αποκαλύπτεται ο λύκος ως αυτό που είναι και την καταπίνει. Οταν βγαίνει από την κοιλιά του λύκου, ξαναγεννιέται συνειδητοποιημένη πια».
Αρκετά συχνά οι ήρωες των παραμυθιών πέφτουν σε βαθύ ύπνο ή ξαναγεννιούνται, όπως και η Χιονάτη, π.χ. Κάθε αφύπνιση ή αναγέννηση οδηγεί σε ένα υψηλότερο στάδιο ωριμότητας. Με τον τρόπο αυτόν, τα λαϊκά παραμύθια κεντρίζουν αριστοτεχνικά την επιθυμία για την αναζήτηση υψηλού νοήματος στη ζωή. Η Χιονάτη, σαν ένα παραμύθι για την πορεία προς την ενηλικίωση, μάλλον μιλά για την εκδίωξη από τον παράδεισο της νηπιακής ηλικίας, εκεί όπου τα πάντα εκπληρώνονταν χωρίς προσπάθεια εκ μέρους μας. Μετά την έκπτωσή μας από την ηλικία αυτή ακολουθούν αναπόφευκτα για όλους οι, λιγότερο ή περισσότερο οδυνηρές, εμπειρίες που μας οδηγούν στην ωριμότητα. Ωστόσο, το τέλος της Χιονάτης συνωμοτικά ψιθυρίζει στο παιδί να μην ανεξαρτητοποιηθεί από τους μεγάλους, καθώς ύστερα από τις ενδεχομένως σκληρές δοκιμασίες της μεταβατικής περιόδου από την παιδικότητα προς τον ενήλικο βίο (που ενδέχεται να είναι πολύ σκληρές) θα κατακτήσει πλούσιες εμπειρίες και την ευτυχία. Αντιθέτως, οι νάνοι, καθηλωμένοι στη συνθήκη του αιώνιου παιδιού, δεν θα γευτούν ποτέ τη χαρά του έρωτα και του γάμου.
Σύμφωνα με αυτόν τον ψυχαναλυτικό τρόπο ερμηνείας, τα παραμύθια δείχνουν ότι όποιος παλέψει τις συχνά άδικες δυσκολίες στη ζωή, θα αναδειχτεί σε κάθε περίπτωση νικητής, καθώς, σύμφωνα με τον Φρόιντ, η ύπαρξή μας αποκτά νόημα μονάχα όταν παλεύουμε ενάντια σε δυνάμεις που φαντάζουν συντριπτικά υπέρτερές μας.
Και για να επικαλεστούμε άλλη μία φορά τον Μπρούνο Μπέτελχαϊμ, το βιβλίο του οποίου «Η γοητεία των παραμυθιών» στάθηκε αρωγός μας σε αυτό το κείμενο, «σήμερα, όπως και στο παρελθόν, το πιο σημαντικό και δυσκολότερο καθήκον στην ανατροφή ενός παιδιού είναι να το βοηθήσουμε να βρει νόημα στη ζωή». Και από αυτή την άποψη, συνεχίζει ο ίδιος,«κανένα είδος «παιδικής λογοτεχνίας» – με σπάνιες εξαιρέσεις – δεν μπορεί να ικανοποιήσει το παιδί, καθώς και τον ενήλικο, όσο τα λαϊκά παραμύθια».
Το παράδειγμα της Σταχτοπούτας
Η «Σταχτοπούτα», ένα άλλο λαϊκό παραμύθι από τη συλλογή των αδελφών Γκριμ, το οποίο επίσης περιλαμβανόταν στο βιβλίο του Σαρλ Περό και αποτελεί ίσως το πιο αγαπημένο παραμύθι διεθνώς, με μακρά ιστορία (για πρώτη φορά καταγράφηκε στην Κίνα τον 9ο αι. μ.Χ.), καθοδηγεί το παιδί να αντιληφθεί ότι ύστερα από τις απογοητεύσεις και τις ταλαιπωρίες μπορεί να ευτυχήσει υπερβαίνοντας και την αδελφική αντιζηλία και τους απορριπτικούς γονείς. Η Σταχτοπούτα καταφέρνει να το επιτύχει αυτό διότι αρχικά η σχέση με την καλή μητέρα της τής χάρισε την απαραίτητη ασφάλεια της αγάπης ώστε να έχει σταθερή προσωπικότητα. Έπειτα εξελίσσεται χάρη στον μόχθο που απαιτούν τα σκληρά της καθήκοντα, στις πρωτοβουλίες που παίρνει, αλλά και στο γεγονός ότι δεν κρύβεται πίσω από την πλαστή ταυτότητά της, αλλά επιθυμεί το βασιλόπουλο να την αποδεχθεί για αυτό που είναι: η Σταχτοπούτα. Με τον τρόπο αυτόν το παραμύθι παρουσιάζει τα βήματα ανάπτυξης της προσωπικότητας και λειτουργεί παραδειγματικά και για τους γονείς υποδεικνύοντάς τους ότι για να ανεξαρτητοποιηθεί το παιδί τους πρέπει να του επιτρέψουν να αντιμετωπίσει μόνο του τα προβλήματα, διαφορετικά δεν θα αυτονομηθούν ως υπάρξεις, όπως ακριβώς οι θετές αδελφές της Σταχτοπούτας μένουν κακέκτυπα της μητριάς τους.
πηγή: http://www.tovima.gr/culture/article/?aid=652634

Καλοκαίρι… καιρός για βιβλία (;) Παροτρύνοντας το παιδί να διαβάζει το καλοκαίρι.

Για τα παιδιά σχολικής ηλικίας καλοκαίρι δεν σημαίνει μόνο βουτιές και ανεμελιά στη θάλασσα, περισσότερο χρόνο με τους γονείς, παιχνίδι με τους φίλους, χουζούρεμα στο κρεβάτι μέχρι αργά. Καλοκαίρι σημαίνει, κυρίως, τέρμα το διάβασμα!

Πολλά παιδιά έχουν συνδυάσει το διάβασμα ενός λογοτεχνικού βιβλίου με μια ακόμα σχολική δραστηριότητα που έχει ως στόχο να τα διδάξει. Ιδιαίτερα μαθητές που δυσκολεύονται στην ανάγνωση θεωρούν ότι το να διαβάσουν ένα βιβλίο είναι μια επίπονη και ιδιαίτερα απαιτητική δοκιμασία.

Υπάρχουν όμως τρόποι που μπορούν να βοηθήσουν τα παιδιά μας να βιώσουν την ανάγνωση ενός βιβλίου ως μια απολαυστική διαδικασία, ως ένα ταξίδι μέσα στη ζωή του ήρωα, ως μια πόρτα στη χώρα της φαντασίας.

Το σημαντικότερο που έχουμε να κάνουμε είναι αυτό που ισχύει σε οτιδήποτε θέλουμε να μεταδώσουμε στα παιδιά μας: να γίνουμε εμείς το πρότυπο. Παιδιά που βλέπουν τους γονείς τους να διαβάζουν -στο σπίτι, στην παραλία, το βράδυ πριν κοιμηθούν- έχουν πολύ περισσότερες πιθανότητες να τους μιμηθούν. Ένα σπίτι που έχει βιβλιοθήκη και βιβλία τοποθετημένα σε διάφορα μέρη, είναι ένα ιδανικό περιβάλλον για να αναπτυχθεί η αγάπη του παιδιού για το βιβλίο.

Πριν φτιάξετε τις βαλίτσες σας για τις διακοπές, μια βόλτα σε ένα βιβλιοπωλείο μαζί με το παιδί σας είναι απαραίτητη. Διαλέξτε τα δικά σας αναγνώσματα και δείξτε στο παιδί σας το τμήμα του παιδικού βιβλίου. Μην βιάζεστε. Καθίστε όση ώρα χρειαστεί. Διδάξτε το πως διαλέγουμε ένα βιβλίο. Συνήθως τα παιδιά τα προσελκύει το εξώφυλλο, τα χρώματα ή και ο τίτλος. Δείξτε του πώς μπορεί να μάθει για την υπόθεση διαβάζοντας το οπισθόφυλλο. Τα παιδικά βιβλία αναγράφουν τις ηλικίες για τις οποίες είναι κατάλληλα. Δώστε αυτή την πληροφορία στο παιδί σας. Μην του υποδείξετε ποιο βιβλίο να αγοράσει. Προτείνετε διακριτικά βιβλία που πιστεύετε ότι θα του αρέσουν. Ποιος δεν θα ήθελε ένα βιβλίο με ήρωα ένα παιδί-ντεντέκτιβ; Ορίστε του τον αριθμό των βιβλίων που μπορεί να αγοράσει και δεχθείτε οτιδήποτε διαλέξει, ακόμα και αν δεν είναι μέσα στα δικά σας ενδιαφέροντα.

Δεν χρειάζεται το παιδί να διαβάσει τα βιβλία που διαβάζατε εσείς όταν ήσαστε παιδί. Η Πηνελόπη Δέλτα μπορεί να είναι η αγαπημένη συγγραφέας πολλών ενηλίκων, αλλά ένα παιδί θα χρειαστεί να διαβάσει πολλούς άλλους σύγχρονους συγγραφείς μέχρι να την επιλέξει.

Είμαστε θετικοί στην ανάγνωση κάθε μορφής γραπτού λόγου, όπως κόμικς και περιοδικά. Όταν το παιδί αντιληφθεί τη χαρά της χαλαρής, σιωπηλής ανάγνωσης θα προχωρήσει και σε πιο απαιτητικά αναγνώσματα.

kalokairina_vivlia_590_b

Βάλτε τα βιβλία πάνω στο κομοδίνο του παιδιού και απαγορεύστε τη χρήση των ηλεκτρονικών συσκευών όταν ξαπλώνει. Το παιδί θα βαρεθεί να κάθεται ξαπλωμένο χωρίς να κάνει κάτι και είναι πολύ πιθανό να αρχίσει να ξεφυλλίζει το βιβλίο του.

Αν το παιδί δεν ζαλίζεται στο ταξίδι με το αυτοκίνητο, βάλτε δίπλα του δύο βιβλία δικά του μαζί με ένα δικό σας χωρίς να του πείτε τι να κάνει.

Ποτέ (μα ποτέ!) μη του υποδείξετε να διαβάσει. Ακόμα και αν περιφέρεται λέγοντας: «Βαριέμαι!», αποφύγετε αυστηρά να του το πείτε. Φράσεις όπως «Διάβασε κανένα βιβλίο!» αποθαρρύνουν και η προστακτική ακούγεται σαν επίπληξη.

Αν θελήσει να μιλήσει για το βιβλίο του, μοιραστείτε τις πληροφορίες που θα σας δώσει για τους ήρωες και την υπόθεση με ενθουσιασμό. Αναρωτηθείτε μαζί του τί θα μπορούσε να γίνει στις επόμενες σελίδες. Φτιάξτε μαζί σενάρια για τη συνέχεια και το τέλος.

Σε περίπτωση που σας πει ότι δεν το ενδιαφέρει πλέον το βιβλίο, μπορείτε να του μάθετε το κόλπο των «πενήντα σελίδων» (υπολογίστε το ένα τέταρτο του βιβλίου). Σύμφωνα με αυτό δεν πρέπει ποτέ να σταματάει ένα βιβλίο αν δεν διαβάσει ως τη σελίδα πενήντα. Αν μέχρι εκεί δεν του έχει τραβήξει το ενδιαφέρον, τότε καλύτερα να το αφήσει στην άκρη.

Αν σας ζητήσει να του διαβάσετε, μην το αρνηθείτε. Δείξτε του από την αρχή μέχρι που θα διαβάσετε (δύο – τρεις σελίδες) και μετά αφήστε το να συνεχίσει μόνο του, αν θέλει.

Τα παιδιά που παρουσιάζουν μαθησιακές δυσκολίες δεν θα θελήσουν να διαβάσουν ένα λογοτεχνικό βιβλίο και γενικότερα κάποιο έντυπο. Γι’ αυτά το διάβασμα είναι μια πολύ δύσκολη διαδικασία. Έρχονται αντιμέτωπα όλη τη χρονιά με τη δυσκολία τους και το καλοκαίρι θέλουν να την ξεχάσουν. Όμως δεν πρέπει να χάσουν τη χαρά που προσφέρει το ταξίδι στον φανταστικό κόσμο των ηρώων. Σε αυτή την περίπτωση οι γονείς γίνονται οι αναγνώστες και το παιδί ο ακροατής. Έτσι καλλιεργείται η αγάπη για το βιβλίο και όταν το παιδί αναπτύξει την αναγνωστική του ικανότητα, θα καταφύγει σε αυτό για να χαλαρώνει.

Το καλοκαίρι όμως είναι πρώτα και πάνω απ’ όλα παιχνίδι, ξεκούραση, εκτόνωση και ανεμελιά. Κάποια παιδιά μπορεί να επιλέξουν ένα βιβλίο να τα συντροφεύσει σε όλα αυτά· για τα υπόλοιπα ίσως το βιβλίο να γίνει ο φίλος που θα έρθει να κλείσει γλυκά τα κουρασμένα ματάκια τους και να τα ταξιδέψει στον κόσμο της φαντασίας και του ονείρου…

Πηγή: http://neueschuleathen.gr/

“παραμύθια” που λέει η φτώχεια

Μια σύντομη ταινία που ξεκινά με το απλό ερώτημα: «Ποια ήταν η πιο συναρπαστική ημέρα σας την εβδομάδα που πέρασε;»
Ο μικρός Μαξ αρχίζει να περιγράφει τη δική του ημέρα… Αξίζει να το δείτε!!!

Ποιος θα παίξει μαζί μου;

20083_546675095362317_305917977_nΚοινωνικά δίκτυα και διαδικτυακά παιχνίδια αλλάζουν την άποψη του χρήστη αναφορικά με το ποιος είναι ο ρόλος του στη ζωή, σύμφωνα με νέα μελέτη Βρετανών επιστημόνων.
Η έρευνα, με τίτλο «Ταυτότητες του μέλλοντος» πραγματοποιήθηκε για λογαριασμό της βρετανικής κυβέρνησης. Όπως υπογραμμίζεται στα συμπεράσματα της μελέτης,«οι ανθρώπινες κοινωνίες γίνονται, συνεχώς, λιγότερο συνεκτικές».
Παράλληλα, στην έρευνα τονίζεται ότι αυτή η τάση που διαμορφώνεται παγκοσμίως με τη χρήση του διαδικτύου, θα μπορούσε, εάν αξιοποιηθεί, να φέρει και θετικές αλλαγές. Ωστόσο, οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι, εάν αυτή η τάση αγνοηθεί, θα μπορούσε να τροφοδοτήσει τον κοινωνικό αποκλεισμό.
Με δεδομένη την αυξανόμενη διάδοση των «έξυπνων» κινητών τηλεφώνων, τα κοινωνικά δίκτυα φέρνουν σε επαφή διαφορετικά άτομα και κοινωνικές ομάδες, εντοπίζοντας κάθε πιθανό κοινό τους ενδιαφέρον. Ως εκ τούτου, όπως παρατηρούν οι ερευνητές, την επόμενη δεκαετία, οι αλλαγές στις κοινωνίες ολόκληρου του πλανήτη θα είναι βαθιές.
Η πιο σημαντική παράμετρος, σύμφωνα πάντα με τη μελέτη, είναι η ανάπτυξη της «υπερσυνδεσιμότητας».Ο όρος χρησιμοποιείται από τους επιστήμονες για να περιγράψει την κατάσταση κατά την οποία το άτομο «μοιράζεται» στο διαδίκτυο την πλειονότητα των προσωπικών του δεδομένων και περνά το μεγαλύτερο μέρος της ημέρας του «συνδεδεμένο» στο Ίντερνετ.
Η έρευνα επισημαίνει ότι οι κίνδυνοι για την προσωπική ελευθερία και την ιδιωτικότητα μεγαλώνουν, ενώ τα φαινόμενα κοινωνικού αποκλεισμού είναι όλο και πιο συχνά. Τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, που καθόριζαν παραδοσιακά σε μεγάλο βαθμό τον κάθε άνθρωπο, όπως η καταγωγή, η θρησκεία και η εργασία, θα παίζουν στο μέλλον σαφώς μικρότερο ρόλο στην ταυτότητά του.
Ιδιαίτερα σε άτομα νεαρής ηλικίας, τα επόμενα χρόνια, ο χαρακτήρας και η προσωπικότητα θα επηρεάζονται όλο και περισσότερο από τις «διαδικτυακές» επιρροές που θα λαμβάνουν σε καθημερινή βάση.
«Σε γενικές γραμμές, το διαδίκτυο βοηθάει τους ανθρώπους να ενημερωθούν και να ανακαλύψουν τον εαυτό τους. Ωστόσο, οι πιο ντροπαλοί, μοναχικοί και λιγότεροι ελκυστικοί άνθρωποι τείνουν να καταργούν τις διαπροσωπικές επαφές και να αρκούνται στην ηλεκτρονική κοινωνική δικτύωση» καταλήγει η έρευνα.

πηγή: sciencearchives.wordpress.com