Πανσέληνος Αυγούστου στο βιβλίο μας “Το τέλος του Μύθου”

Απόσπασμα από το βιβλίο του Αστερίου Φυλάτου “Το τέλος του Μύθου”, Β΄έκδοση, από τις Εκδόσεις Φυλάτος

“…….-Είμαι κι εγώ εδώ! ακούστηκε μια γνώριμη φωνή και μας άφησε μαρμαρωμένους παρότι, ενδόμυχα, την περιμέναμε. Ήταν η Άννα.

Η Άννα με την αρχοντική θωριά και τη σμιλεμένη κατατομή αρχαίας ελληνίδας, απρόσκλητη εμφανίστηκε μπροστά μας και γέμισε ο χώρος με την ευωδιά των βρεγμένων της μαλλιών.

Λίγο μας άφησε βυθισμένους στην έκπληξη γιατί ακούστηκε η ζωντανή, όπως πάντα σχεδόν ψιθυριστή, φωνή της που μας ξύπνησε.

-Ήσασταν οι ωραίοι της ημέρας και έτσι, ωραίοι, θα μείνετε για πάντα. Ενώσατε τις ζωές σας για να πορευτείτε μαζί. Δε θα υπάρξει τελευταία μέρα για σας. Κάθε μέρα θα είναι μία νέα αρχή, μία πρώτη μέρα και πάλι. Είστε τέκνα του χρόνου. Είστε ζωντανά κομμάτια της ιστορίας. Ζήστε τώρα τη ζωή σας όπως εσείς αποφασίσατε. Αυτή είναι η υπέρτατη ευτυχία, να είστε ελεύθεροι αλλά δεσμώτες της αγάπης. Για σας δε θα υπάρχει τέλος παρά μόνο νέες αρχές. Μαζί θα ζήσετε περισσότερες ζωές από αυτή τη μία που ζείτε τώρα, αρκεί να αφοσιωθείτε στην αποστολή σας. Αρκεί να αφοσιωθείτε στο Τέλος του Μύθου, είπε και έβαλε το δαχτυλίδι, το άνθος της μυρτιάς, στο δάχτυλο της Χλόης.

-Μέχρι τώρα το φορούσα εγώ, Χλόη. Τώρα ανήκει σ’ εσένα, μέχρι να το δώσεις κι εσύ σ’ ένα άλλο χέρι, είπε στη νύφη, που ατάραχη το δέχτηκε, σαν να το περίμενε, και συνέχισε: Απόψε, μέσα σ’ αυτόν τον ανεμόμυλο, θ’ ακούσετε τους μυστικούς ψιθύρους των κορμιών σας, που είναι οι ψίθυροι των προγόνων σας, που είναι οι ψίθυροι των απογόνων σας. Τους ψιθύρους που, έτσι, δεν ακούσατε ποτέ ξανά. Απόψε είναι η αυγουστιάτικη πανσέληνος, Χλόη. Η γυναικεία σου φύση θα λειτουργήσει, ως συνήθως, παράλληλα με τους κύκλους της σελήνης, όπως κάνει και η δική μου. Και να ξέρεις, είστε πλασμένοι από το ίδιο μυστικό, η ίδια αθάνατη πνοή σάς έχει φυσήξει και αυτό δεν είναι τυχαίο. Ίδιοι θα είναι και οι απόγονοί σας, που μαζί σας θ’ αντικρίσουν κι εκείνοι το Απολλώνιο, άκτιστο φως και θα γίνουν ένα μαζί του. Που, όπως εσείς έτσι κι εκείνοι θα γίνουν φορείς πανάρχαιων μυστικών. Ξέρετε ακριβώς τον λόγο που είστε εδώ. Γυμνωθείτε λοιπόν πιο βαθιά κι από τη γύμνια σας, γυμνώστε τις ψυχές σας. Διαβάστε το ποίημα των κορμιών σας. Μεθύστε καθισμένοι στο μπαλκόνι της αγάπης σας. Ελευθερώστε όλα τα φυλακισμένα σας χάδια. Ιδωθείτε με τα μάτια της ψυχής σας. Το αποψινό φεγγάρι αντικατοπτρίζει το μακρινό σας μέλλον. Το μέλλον που είναι η επιστροφή στο λαμπρό παρελθόν σας. Κοιτάξτε το, θηλάστε με τα μάτια σας το φως του. Έχετε χρέος να σας βρουν διαφορετικούς τα γαλήνια βέλη της αυγής, τώρα που είστε ένα βήμα μπροστά από τη ζωή σας…

-Ψάχνουμε για σένα, Άννα. Ψάχνουμε στα σκονισμένα βιβλία με τις κενές σελίδες, στη βουβή σου άρπα, στη μουσική χωρίς νότες, πίσω από τους καθρέφτες, μέσα στο κρασί των ποτηριών μας. Ψάχνουμε στην ανατολή, στη δύση, στην πανσέληνο. Κυρίως σ’ αυτή……”

“Το Τέλος του Μύθου” Β΄έκδοση

Αγοράστε το μέσω του αυτοματοποιημένου συστήματος πώλησης της ιστοσελίδας fylatos.com, προσθέτοντας το στο καλάθι ή με τηλεφωνική παραγγελία στο 2310-821622.

ISBN: 978-618-5232-94-8
Σελίδες: 592
Εσωτερικό: Πολυτελής έκδοση τυπωμένη σε σαμουά χαρτί.

Λίγα λόγια για το βιβλίο:

Η Τάξη των Μεγάλων Πραγμάτων.
Πρωταγωνιστές που υπερβαίνουν τον χώρο και τον χρόνο.
Η άγνωστη καθημερινότητα των δισεκατομμυριούχων, αυτών που επηρεάζουν τις ανθρώπινες ζωές, γίνεται η τεράστια σκηνή όπου διαδραματίζεται ο μύθος του βιβλίου. Και είναι ένας μύθος γεμάτος με εικόνες και γεμάτος με εκπλήξεις, καθώς οι πρωταγωνιστές πίσω από τον καθημερινό τους χαρακτήρα, κρύβουν αυτό που πραγματικά είναι: Ακόμα πιο μεγάλοι, ακόμα πιο σπουδαίοι και πιστά στρατευμένοι στην αποστολή τους.
Ποια είναι αυτή; Θα την υποψιαστείτε νωρίς και θα τη γνωρίσετε καλύτερα στο τέλος. Όμως μέχρι να φτάσετε εκεί θα διασχίσετε μία μαγική διαδρομή και θα γνωρίσετε μοναδικούς και ενδιαφέροντες πρωταγωνιστές, που δεν είναι της διπλανής πόρτας αλλά ενός άλλου κόσμου, γνωστού από την ιστορία, που κάποτε έφυγε και τώρα επιστρέφει.

 

Δημιουργώντας δημιουργούς

Άννα Παππά
δασκάλα-συγγραφέας

Κάποτε μια μητέρα ρώτησε τον Αϊνστάιν τι έπρεπε να κάνει για να γίνει το παιδί της τόσο έξυπνο όσο αυτός.

– Να του διαβάζετε παραμύθια, απάντησε ο Αϊνστάιν.

– Ωραία. Και μετά; ζήτησε να μάθει η μητέρα.

– Παραμύθια και πάλι παραμύθια, επέμεινε ο Αϊνστάιν.

Κάθε μέρα, όλο και περισσότερο πληθαίνουν οι φωνές που μιλούν για την ασφυκτική κατάσταση που δημιουργείται στη ζωή των παιδιών μας, από τις λογής-λογής “σειρήνες” που τα περιβάλλουν.

Δεν είναι εύκολο να κάνεις ένα παιδί να αφήσει το κινητό, τον υπολογιστή ή την τηλεόραση για χάρη του βιβλίου, το οποίο αδυνατεί να ανταγωνιστεί την ψυχαγωγία που παρέχει η τεχνολογία σήμερα. Δεν είναι, όμως, αδύνατο. Υπάρχει ελπίδα. Για να καλλιεργηθεί η φιλαναγνωσία, υπάρχουν χίλιοι δυο τρόποι.

Ας αρχίσουμε να διαβάζουμε, συστηματικά, βιβλία στο μικρό παιδί. Η πράξη μας αυτή μιμείται την αφήγηση παραμυθιού. Ισχυροποιεί τις γέφυρες ανάμεσα σε μας και το παιδί, το αναπτύσσει πνευματικά και συναισθηματικά, εξάπτει τη φαντασία του, το βοηθάει να υιοθετήσει σωστή στάση απέναντι στη ζωή, του γνωρίζει την ίδια τη ζωή από τα πρώτα τρυφερά σχολικά του χρόνια. Το βοηθάει να γνωρίσει τους ανθρώπους και τον εαυτό του. Να πλουτίσει τις εμπειρίες, τις γνώσεις, τις ιδέες του, να αναπτύξει την κρίση του, να καλλιεργηθεί αισθητικά, να μάθει να αγαπάει ό,τι καλό, ωραίο και αληθινό. Το βοηθάει να διαμορφώσει το χαρακτήρα του μέσω της ταύτισης και της μίμησης. Να κοινωνικοποιηθεί. Να γνωρίσει το παρελθόν της φυλής του, το παρελθόν της ανθρωπότητας, να ακούει τη μητρική του γλώσσα σε ποικίλους ρυθμούς. Το βοηθάει να καλλιεργηθεί γλωσσικά, να δεχτεί την ανάγνωση. Το γεμίζει χαρά.

Η οικογένεια, είναι η πρώτη πού θα δημιουργήσει το ευνοϊκό κλίμα για να γνωρίσει και ν’ αγαπήσει το παιδί το καλό βιβλίο. Τα παιδικά βιβλία για τα πολύ μικρά παιδιά είναι γεμάτα με εικόνες. Κι είναι έτσι φτιαγμένα ώστε να δημιουργούν μια ευχάριστη, μια ζεστή σχέση, ανάμεσα στο γονέα και το παιδί. Γρήγορα η εικόνα μπαίνει στο οπτικό πεδίο του παιδιού.  Μέσα στη ζεστή μας αγκαλιά θα μπορέσει να ερμηνεύσει την εικόνα, να διηγηθεί μια ιστορία, ν’ ανακαλύψει μαζί μας τις λεπτομέρειες των εικόνων.  Το μαγικό δώρο της ανάγνωσης γίνεται σιγά σιγά κτήμα του. Εμείς είμαστε ο καταλύτης.

Είμαστε ο αφηγητής. Ο σωστός αφηγητής που χρειάζεται σωστή άρθρωση και προφορά. Που χρειάζεται αφήγηση με τονισμό και χρωματισμό, με απλότητα και αμεσότητα, με  δραματικότητα και ενθουσιασμό. Χρειάζεται να γινόμαστε παραμυθάδες, να φοράμε το καπέλο του παραμυθά, να καθόμαστε στο «θρόνο» του παραμυθά, να δημιουργούμε μια ονειρεμένη ατμόσφαιρα χαλαρωτική για το μικρό παιδί. Σκοπός μας είναι  να διασκεδάσει, να ταυτιστεί με τους ήρωες, να ονειρευτεί. Το παιδί αγαπά να υποδέχεται τα παραμύθια με λαϊκά στιχάκια. «Κόκκινη κλωστή δεμένη στην ανέμη τυλιγμένη…» ή με ένα μαγικό ραβδί, που θα το ακουμπήσει, σαν «παραμυθόσκονη», που θα το ραντίσει. Η ατμόσφαιρα γίνεται ξαφνικά  τόσο εύκολα μαγική…

Καθώς  διαβάζουμε  το βλέπουμε πως μας κοιτάζει αλλά συγχρόνως ταξιδεύει αλλού. Έχει γίνει ένα με τη μαγεία. Το ταξίδι είναι τόσο συναρπαστικό, που το παιδί ακούει στην κυριολεξία με «το στόμα ανοιχτό». Είναι η ώρα τέτοια, που δεν την αφήνουμε να μας ξεφύγει. Δεν κλείνουμε το βιβλίο λέγοντας «και… έζησαν αυτοί καλά κι εμείς καλύτερα».Προχωράμε. Προχωράμε στη μυθοπλασία. Δημιουργούμε. Δημιουργούμε δημιουργούς.   

Παίρνοντας το παιδί στα χέρια του εικονογραφημένα βιβλία δείχνει εκεί το καθετί που βλέπει και το λέει με τ’ όνομά του. Σιγά-σιγά συνδέει την εικόνα με τα γράμματα που τη συνοδεύουν, ζητά να του διαβάσουν τα παράξενα αυτά “σημαδάκια” και ταυτόχρονα του γεννιέται η επιθυμία να μπορέσει και αυτό, από μόνο του, να διαβάσει το ίδιο. Και δεν είναι καθόλου παράξενο, πού ακούμε τα παιδιά μας σ’ αυτή την ηλικία, να διηγούνται μιαν ιστορία στον εαυτό τους, βλέποντας απλώς και μόνο τις εικόνες του βιβλίου!

Το παιδί πρέπει να νιώσει ελεύθερο να αναπτύξει τη φαντασία του, να εκφράσει τον εσωτερικό του κόσμο. Όταν μετά   έρθει στο Σχολείο, στην πρώτη τάξη, κι αποκτήσει πια την ικανότητα της ανάγνωσης, ο δάσκαλος έχει την ευθύνη να το φέρει σε επαφή με το γραπτό λόγο και να το βοηθήσει ν’ αναπτύξει την αναγνωστική ικανότητα. Το παιδί, σ’ αυτή τη φάση της ζωής του έχει κάνει μια μεγάλη ανακάλυψη! Τώρα μπορεί ν’ αποκρυπτογραφεί τα γράμματα – σύμβολα κι αυτό του δημιουργεί εμπειρίες, που έχουν καθοριστική σημασία!

Σε καμιά περίπτωση δε χρειάζεται να εξαναγκάζουμε το παιδί μας να διαβάσει κάτι. Δε θ’ αγαπήσουν τα παιδιά μας το διάβασμα, αν τα πιέζουμε! Το καλύτερο είναι να τα φέρουμε κοντά σε βιβλία που του προκαλούν ενδιαφέρον, που είναι καλογραμμένα και καλοτυπωμένα. Θα το πετύχουμε αυτό αν φροντίσουμε να έχουμε στο σπίτι μας τη “γωνιά του βιβλίου”. Να έχουμε στο παιδικό δωμάτιο, όπου είναι αυτό δυνατό, ένα έπιπλο απλό ή έστω ένα ράφι και εκεί, με τη συνεργασία του, να δημιουργούμε σιγά-σιγά η προσωπική του βιβλιοθήκη, ώστε να μπορεί  να χρησιμοποιεί όποτε θέλει τα βιβλία του, αλλά και κυρίως να τα βλέπει., να μεταμορφώνονται σε κιβωτούς ονειροταξιδιών.

Συνιστάται να παίρνουμε τα παιδιά μας στις Βιβλιοθήκες, στα βιβλιοπωλεία και στις διάφορες εκθέσεις βιβλίου, που κατά καιρούς διοργανώνονται από διάφορους φορείς. Να έχουν την εμπειρία και να βλέπουν τα πλήθη των βιβλίων. Να χορταίνει το μάτι τους να βλέπει βιβλία με πολύχρωμα εξώφυλλα, με ωραίες εικόνες, με καλλιτεχνική εμφάνιση. Να τα πιάνουν, να τα αγγίζουν ελεύθερα, χωρίς “μη” και “όχι”, να τα ξεφυλλίζουν, να τα αγοράζουν μόνα τους, να τα σφίγγουν στην αγκαλιά τους!

Το κυριότερο όμως είναι να τα μάθουμε, όσο μεγαλώνουν, να επιλέγουν τα βιβλία πού θα διαβάσουν. Ας μη γίνεται η επιλογή τους με μόνο κριτήριο το πολύχρωμο εξώφυλλο, το μεγάλο σχήμα ή ακόμη και τ’ όνομα του συγγραφέα… Ας μάθουμε τα παιδιά μας να διαβάζουν την περίληψη του περιεχομένου, που συνήθως υπάρχει στο οπισθόφυλλο, να το ξεφυλλίζουν, να βρίσκουν και να διαβάζουν τις κριτικές βιβλίων που δημοσιεύονται, τις ελάχιστες δυστυχώς, στα λιγοστά περιοδικά για τα παιδικά βιβλία.

Είναι πολύ σημαντικό να διαμορφώσουμε ένα κλίμα ευνοϊκό για την καλλιέργεια της φιλαναγνωσίας μέσα στην οικογένεια. Είναι σημαντικό να γίνουμε και εμείς θερμότεροι αναγνώστες. Καλές είναι οι οθόνες και τα διάφορα πληκτρολόγια που κατακλύζουν κάθε παιδί. Στις οθόνες αυτές όμως το παιδί βλέπει ό,τι δημιούργησε η φαντασία ενός άλλου, άγνωστου, που ζει πολύ μακριά. Βλέπει αυτό που αποφάσισε κάποιος άλλος. Στο βιβλίο, με τα μάτια της ψυχής του, θα δει αυτό που δημιούργησε η δική του φαντασία. Αυτή είναι διαφορά, αυτή είναι η μαγική συνταγή που δημιουργεί δημιουργούς.

αναδημοσίευση: Anna’s Pappa blog

Η Κλινική Ψυχολόγος και Συγγραφέας Ηλιάνα Παντολέων γράφει για την αξία του παραμυθιού

«Το παραμύθι είναι ο καλύτερος τρόπος

για να προσεγγίσει το παιδί την αλήθεια»

Bruno Bettelheim

Ένα τραγούδι λέει «τα παραμύθια δεν είναι αλήθεια, αλλά τουλάχιστον δεν είναι ψέματα» .

Όχι μόνο το παραμύθι δε λέει ψέματα, αλλά περιγράφει με τον πιο γλαφυρό και εύστοχο τρόπο την αλήθεια του εαυτού  ο οποίος συχνά βασανίζεται από συγκρούσεις, διλήμματα, μεικτά συναισθήματα, άγχη και φόβους.

Το παραμύθι σε αντίθεση με τις παιδικές ιστορίες που συμβαίνουν στο εδώ και τώρα, συμβαίνει στο εκεί και τότε. Αυτό σημαίνει  πως λαμβάνει χώρα πολύ μακριά από την πραγματικότητα του παιδιού και δημιουργεί έτσι  το πιο ασφαλές περιβάλλον για να μπορέσει το παιδί να προσαρμόσει τα ασυνείδητα περιεχόμενα  του παραμυθιού  στη δική του φαντασία και έτσι να τα καταλάβει και να οδηγηθεί  στη λύτρωση. Το παραμύθι όχι μόνο διασκεδάζει και καλωσορίζει τον  Ύπνο, αλλά δίνει εικόνες στο παιδί και μορφοποιεί τις φαντασιώσεις του οι οποίες ειδάλλως θα ήταν  πολύ απειλητικές. Οι ήρωες και τα πάθη τους δίνουν τη δυνατότητα στο παιδί να ταυτιστεί χωρίς αντίσταση και να βρει λύση στα προσωπικά του προβλήματα με τον πιο εύκολο και ανώδυνο τρόπο.  Δίνουν το χώρο στο παιδί να αποδεχτεί την κακιά του πλευρά και να προβάλει τα αρνητικά του συναισθήματα  χωρίς ενοχή.  Προετοιμάζουν, επίσης, το παιδί για δύσκολους  καιρούς και το ενημερώνουν πως χρειάζεται υπομονή, ωρίμανση και πίστη ώσπου ο εαυτός να γνωρίσει τις χάρες του και να ευτυχίσει. Το  παραμύθι υπόσχεται ένα αίσιο τέλος ύστερα από πολλές κακουχίες. Τιμωρεί το κακό και ευεργετεί το καλό ενώ ταυτόχρονα τα εναλλάσσει. Δεν αφήνει διφορούμενα νοήματα ούτε περιγράφει αμφιθυμικούς ανθρώπους. Προσφέρει οργάνωση στο χάος και προοπτική στην απελπισία. Απενοχοποιεί, αποδέχεται χωρίς όρους και υπόσχεται. Τέτοια είναι τα πρόσωπα και τα γεγονότα του παραμυθιού, ανθρώπινα και συνυφασμένα με την πολυπλοκότητα του ψυχισμού και της παιδικής σκέψης.

Με σύντομα λόγια, η αξία του παραμυθιού έγκειται στο ότι  επιτρέπει στο παιδί, τις στιγμές που πληγώνεται ή απογοητεύεται,  να μισεί τον κακό λύκο και την κακιά μητριά αντί  για τα σημαντικά πρόσωπα της  ζωής του ή και τον εαυτό του-γεγονός δύσκολο ή και ανεπίτρεπτο. Έτσι το παραμύθι δρα ψυχοθεραπευτικά στο παιδί, γαληνεύει την ψυχή του και ανοίγει έναν ευκολοδιάβατο μονοπάτι προς την ομαλή ψυχοκοινωνική ανάπτυξη.

«Να παραμυθιαστεί η ψυχή μου να σε πιστέψει πάλι από την αρχή»

“Οι Περιπέτειες Τριών Φίλων”, είναι ένα βιβλίο με τρία παραμύθια,  οι ήρωες των οποίων συμβολίζουν τα τρία στοιχεία του ψυχισμού, το Εγώ, το Υπερεγώ και το Ασυνείδητο και οι περιπέτειές τους, την πάλη του εαυτού να ισορροπήσει ανάμεσα σε αντίρροπες δυνάμεις, σε ενορμήσεις και απαιτήσεις  και έτσι να ωριμάσει και να ευτυχίσει.

Χάρη στην ιδιαιτερότητα της μερικής εικονογράφησης των ηρώων, δίνεται η δυνατότητα στο παιδί να φαντασιώσει μόνο του τους ήρωες και να τους ζωγραφίσει. Η απελευθέρωση της φαντασίωσης είναι απαραίτητη για να οικειοποιηθεί το παιδί το παραμύθι και να ταυτιστεί με τους ήρωες έτσι ώστε να λειτουργήσει η ιστορία  ψυχοθεραπευτικά και λυτρωτικά. Ταυτόχρονα, το υλικό του παιδικού ιχνογραφήματος μπορεί να χρησιμοποιηθεί στην κλινική πράξη από ειδικούς ψυχικής υγείας.

Τα  συγκεκριμένα παραμύθια είναι κατάλληλα προς ανάγνωση από τους γονείς, τους εκπαιδευτικούς και κάθε ενήλικα φροντιστή που επιθυμεί να εισάγει το παιδί στη μαγεία, απαραίτητο στοιχείο για να μπορέσει να κατανοήσει τον εαυτό του  και τον κόσμο γύρω του.

Ηλιάνα Παντολέων

Το βιβλίο της Ηλιάνας Παντολέων  “Οι Περιπέτειες Τριών Φίλων” μπορείτε να το αγοράσετε μέσω του αυτοματοποιημένου συστήματος πώλησης fylatos.com, σε ebook και έντυπο,  προσθέτοντάς το στο καλάθι ή με τηλεφωνική παραγγελία στο 2310-821622. Τα μεταφορικά είναι ΔΩΡΕΑΝ για όλη την Ελλάδα και για 62 χώρες του εξωτερικού.

ISBN: 978-618-5232-78-8
Σελίδες: 50
Εσωτερικό: Πολυτελής έγχρωμη έκδοση, τυπωμένη σε βρώσιμο χαρτί με ατοξικά χρώματα.

Η μαγική δύναμη των μυθιστορημάτων

ebooksγράφει: Σπύρος Μανουσέλης

Ο άνθρωπος φαίνεται πως είναι το μοναδικό έμβιο πλάσμα πάνω στον πλανήτη που έχει τη διαχρονική ανάγκη να ακούει, να επινοεί και να διηγείται ιστορίες. Ποια όμως ζωτική κοινωνική ή και βιολογική ανάγκη εξυπηρετεί αυτή η εκπληκτική όσο και μοναδική ικανότητά μας;

Ενώ όλοι συμφωνούν πρόθυμα ότι οι πιο απίστευτες αφηγήσεις -τα διάφορα κοινωνικά ή πολιτισμικά μυθεύματα, τα πολιτικά ή θρησκευτικά παραμύθια- μπορούν να επηρεάζουν σημαντικά τη ζωή των ανθρώπων κάθε ηλικίας, ελάχιστοι προβληματίζονται για τα πραγματικά αίτια της διαχρονικής παρουσίας ενός τόσο εξόφθαλμα ανορθολογικού φαινομένου: της δύναμης των λέξεων να μας επηρεάζουν.

Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, άρχισαν δειλά δειλά να εμφανίζονται σοβαρές εργαστηριακές μελέτες που επιχειρούν να διαφωτίσουν επιστημονικά την τυπικά ανθρώπινη προδιάθεση να μετατρέπουμε σε αφηγήσεις ό,τι γνωρίζουμε, αλλά και ό,τι αγνοούμε.

Είναι ευρέως αποδεκτό ότι η ανάγνωση ενός μυθιστορήματος και γενικότερα ενός λογοτεχνικού έργου ασκεί μεγάλη επίδραση στη ζωή και τη σκέψη των αναγνωστών οι οποίοι, ενίοτε, ταυτίζονται με τους ήρωες των ιστοριών.

Λιγότερο γνωστό, μέχρι πρόσφατα, ήταν το γιατί και κυρίως το πώς συμβαίνει «το θαύμα» της λογοτεχνικής μέθεξης.

Μόλις πριν από λίγες μέρες ανακοινώθηκε μια ενδιαφέρουσα έρευνα που πραγματοποίησαν οι Ε. Κάστανο (Emanuele Castano) και Ν. Κιντ (David Comet Kidd) στο New School for Social Science της Νέας Υόρκης.

Σύμφωνα με τα συμπεράσματα αυτής της έρευνας, η ανάγνωση αξιόλογων λογοτεχνικών έργων αυξάνει σημαντικά την ικανότητά μας για «ενσυναίσθηση», δηλαδή την ικανότητά μας να ταυτιζόμαστε και να κατανοούμε τους άλλους και το κοινωνικό μας περιβάλλον.

log8eol2Τα μυθιστορήματα -ιδίως όταν πρόκειται για έργα υψηλής λογοτεχνικής αξίας- ενισχύουν την ικανότητά μας να ταυτιζόμαστε και να κατανοούμε καλύτερα τους άλλους και τον ίδιο μας τον εαυτό.

Οι ερευνητές οδηγήθηκαν σε αυτό το εντυπωσιακό συμπέρασμα υποβάλλοντας σε μια σειρά ψυχολογικά τεστ χίλιους εθελοντές-αναγνώστες, καθένας από τους οι οποίους είχε διαβάσει είτε ένα αξιόλογο μυθιστόρημα, ένα δοκίμιο είτε ένα ανάγνωσμα μαζικής λογοτεχνίας.

Όπως διαπίστωσαν, οι αναγνώστες που είχαν διαβάσει αξιόλογα λογοτεχνικά βιβλία πετύχαιναν σαφώς καλύτερα αποτελέσματα στα σχετικά τεστ και επιπλέον επιδείκνυαν αυξημένη κοινωνική νοημοσύνη, ψυχολογική ευαισθησία και ενσυναίσθηση.

«Η λογοτεχνία δεν είναι απλώς μια προσομοίωση της κοινωνικής πραγματικότητας, αλλά αυτή η ίδια είναι μια κοινωνική εμπειρία» όπως διευκρίνισε ο David Comet Kidd.

Το γεγονός ότι τα πιο ευτελή μαζικά αναγνώσματα είναι λιγότερο «αποτελεσματικά» από τα λογοτεχνικά αφηγήματα οφείλεται στο ότι προσφέρουν στον αναγνώστη μια λιγότερο σύνθετη εικόνα της πραγματικότητας και στο ότι τα πρόσωπα του δράματος είναι κοινότοπα και απολύτως προβλέψιμα.

Η ανάγκη του εγκεφάλου να πλάθει ιστορίες

Σήμερα, όλοι αναγνωρίζουν ότι πρωτοπόρος στο πεδίο της νευρολογοτεχνίας είναι ο επιφανής νευροψυχολόγος Ρέιμοντ Μαρ (Raymond Mar) και η ομάδα του στο Πανεπιστήμιο Γιορκ στο Τορόντο του Καναδά, οι οποίοι πραγματοποίησαν μερικές σημαντικές έρευνες γύρω από τις εγκεφαλικές προϋποθέσεις και την ψυχολογική λειτουργία των λογοτεχνικών αφηγημάτων.

Βασιζόμενος σε μια σειρά από εργαστηριακές μελέτες, που πραγματοποίησε μαζί με τον στενό συνεργάτη του, Κιθ Οουτλι (Keith Oatley), καθηγητή νευροεπιστήμης στο ίδιο πανεπιστήμιο και καταξιωμένο λογοτέχνη, κατέληξε το 2006 στο συμπέρασμα ότι οι αφηγήσεις λειτουργούν σαν «προσομοιωτές πτήσεων» για τις ανθρώπινες κοινωνικές σχέσεις!

Όπως όταν κάποιος επιθυμεί να γίνει πιλότος αεροπλάνων οφείλει να εκπαιδευτεί επί μακρόν σε έναν επίγειο προσομοιωτή πτήσεων, έτσι και η ακρόαση και η αφήγηση ιστοριών αποτελούν την απαραίτητη προπαιδεία για τη σύναψη των κοινωνικών σχέσεών μας.

Αναλύοντας κατά περίπτωση τα δεδομένα και κατόπιν συγκρίνοντας συνολικά τις διαφορετικές ικανότητες ως προς την κοινωνική επιτηδειότητα και τη συναισθηματική ενσυναίσθηση που ήταν ικανοί να επιδεικνύουν οι εθελοντές φοιτητές που συμμετείχαν στα πειράματα, οι ερευνητές οδηγήθηκαν στην εύλογη υπόθεση ότι οι αφηγήσεις ή οι ακροάσεις ιστοριών λειτουργούν ως ένα είδος «προσομοιωτή πτήσεων» για τις κοινωνικές σχέσεις μεταξύ των ανθρώπων.

Ήταν η πρώτη σαφής ένδειξη για τη σημασία και τη λειτουργία των λογοτεχνικών ιστοριών στις ανθρώπινες κοινωνικές σχέσεις. Σε αυτή τη μελέτη, ωστόσο, παρέμεναν αδιευκρίνιστες οι σχέσεις αιτίας-αποτελέσματος.

Όπως διευκρινίζει ο ίδιος ο Μαρ, «όταν το περιεχόμενο των ιστοριών έχει υψηλή κοινωνική αξία και μας διεγείρει διανοητικά, μπορεί να βελτιώσει τις κοινωνικές δεξιότητες των ατόμων. Όποιος διηγείται και ακούει (ή διαβάζει) μυθιστορηματικές ιστορίες παρουσιάζει μια σαφώς πιο πλούσια κοινωνική ζωή. Δεν είμαστε όμως ακόμη σε θέση να αποφασίσουμε, με τρόπο επιστημονικά ακριβή, αν η αφήγηση ιστοριών είναι η αιτία της καλύτερης κοινωνικής προσαρμογής ή, αντίθετα, το προϊόν της».

Για να αποφασίσει αν προηγούνται αιτιακά οι ιστορίες ή η κοινωνική προσαρμογή, ο Μαρ και οι συνεργάτες του σχεδίασαν μερικά πολύ ενδιαφέροντα και ιδιαιτέρως αποκαλυπτικά πειράματα σχετικά με τον εγκεφαλικό εντοπισμό των αφηγηματικών πρακτικών μας.

Έτσι το 2007-08, καταφεύγοντας στις νέες τεχνικές απεικόνισης του εγκεφάλου (λειτουργική μαγνητική τομογραφία), κατάφεραν να εντοπίσουν επακριβώς ποιες περιοχές του εγκεφάλου ενεργοποιούνται όταν βλέπουμε, ακούμε ή διηγούμαστε ενδιαφέρουσες ιστορίες.

Όμως, και ένας άλλος κορυφαίος νευροεπιστήμονας, ο Μάικλ Γκαζάνιγκα (Michael Gazzaniga) είναι πεπεισμένος ότι τόσο η αφήγηση όσο και η ακρόαση ιστοριών σχετίζονται με εντοπισμένες δομές και λειτουργίες του ανθρώπινου εγκεφάλου οι οποίες εμπλέκονται στην κοινωνική μας συμπεριφορά και διευκολύνουν ή, όταν δυσλειτουργούν, παρεμποδίζουν την κοινωνικοποίησή μας!

«Είμαστε προετοιμασμένοι να αντιμετωπίζουμε με ταχύτητα τα απρόβλεπτα συμβάντα της ζωής επειδή τα έχουμε φανταστεί ή ακούσει από κάποιες διηγήσεις ανάλογων περιπτώσεων. Αυτή είναι μια από τις ουσιαστικές εξελικτικές λειτουργίες της αφήγησης ιστοριών», εξηγεί ο Γκαζάνιγκα, διεθνής αυθεντία στη μελέτη ασθενών με χειρουργικά διαιρεμένους εγκεφάλους για την αντιμετώπιση σοβαρών νευρολογικών παθήσεων.

Όταν, μετά τη χειρουργική επέμβαση, ο κορυφαίος νευροεπιστήμονας ζητούσε από αυτούς τους ασθενείς να δικαιολογήσουν τη φαινομενικά ασυνεπή ή και περίεργη συμπεριφορά που προέκυπτε είτε από το δεξιό, είτε από το αριστερό εγκεφαλικό τους ημισφαίριο, τα οποία πλέον δεν επικοινωνούσαν μεταξύ τους, οι περισσότεροι ασθενείς έτειναν να επινοούν εύλογες ιστορίες ή «εξηγήσεις» που δικαιολογούσαν την παράλογη συμπεριφορά τους. Ιδού πώς το εξηγεί ο Γκαζάνιγκα:

«Διαπιστώνοντας τόσο συχνά αυτό το φαινόμενο, κατάλαβα ότι ο εγκέφαλός μας καταφεύγει στην τεχνική της “εξιστόρησης” για να βάζει τάξη στην αταξία και να δίνει κάποια λογική συνοχή σε ό,τι είναι λογικά ασυνεπές».

αναδημοσίευση: www.efsyn.gr

Η UNESCO όρισε την Αθήνα Παγκόσμια Πρωτεύουσα Βιβλίου για το 2018

i-unesco-epilegei-tin-athina-os-pagkosmia-proteyousa-vivliou-2018Η Ιρίνα Μπόκοβα, η γενική διευθύντρια της UNESCO,  ανακοίνωσε σήμερα πως η Αθήνα ορίζεται Παγκόσμια Πρωτεύουσα Βιβλίου για το 2018, μετά από σύσταση της Συμβουλευτικής Επιτροπής του προγράμματος. Με τον φάκελο υποψηφιότητας που κατέθεσε η ελληνική πρωτεύουσα επικράτησε των συνυποψηφίων της, ο αριθμός των οποίων, σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση, ανήλθε σε ύψη ρεκόρ. Οι πόλεις που ορίζονται Παγκόσμιες Πρωτεύουσες Βιβλίου από την UNESCO, οφείλουν να προωθούν τα βιβλία και την ανάγνωση και να οργανώνουν δραστηριότητες τη χρονιά που επιλέγονται, η οποία ξεκινά με τον εορτασμό του Παγκόσμιας Ημέρας Βιβλίου και Πνευματικών Δικαιωμάτων, δηλαδή στις 23 Απριλίου.

Η πόλη της Αθήνας επιλέχθηκε για την άρτια ποιότητα των δραστηριοτήτων της, που, όπως αναφέρεται και στην επίσημη ανακοίνωση, υποστηρίζεται από το σύνολο της βιομηχανίας του βιβλίου. Το προτεινόμενο πρόγραμμα περιλαμβάνει συναντήσεις με συγγραφείς, μεταφραστές και εικονογράφους, συναυλίες, θεματικές εκθέσεις, αναγνώσεις ποίησης και εργαστήρια για την προβολή των επαγγελματιών.

Ο στόχος του προγράμματος είναι να καταστήσει τα βιβλία προσβάσιμα σε ολόκληρο τον πληθυσμό της πόλης, συμπεριλαμβανομένων των μεταναστών και των προσφύγων. Τα μέλη της Συμβουλευτικής Επιτροπής εξήραν επίσης τις πολιτιστικές υποδομές της Αθήνας και την εμπειρία της στη διοργάνωση διεθνών εκδηλώσεων.

Η Αθήνα έγινε η 18η πόλη που κατακτά αυτόν τον τίτλο από τότε που θεσπίστηκε. Είχε προηγηθεί η Μαδρίτη (2001),  η Αλεξάνδρεια (2002), το Νέο Δελχί (2003), η Αμβέρσα (2004), το Μόντρεαλ (2005), το Τορίνο (2006), η Μπογκοτά (2007), το Άμστερνταμ (2008), η Βηρυτός (2009), η Λιουμπλιάνα (2010), το Μπουένος Άιρες (2011), το Ερεβάν (2012), η Μπανγκόκ (2013), το Πορτ Χαρκούρ (2014),  το Ίντσον  (2015), το Βρότσλαβ (2016) και το Κόνακρι (2017).

 

Ο Ύμνος του Βιβλίου

Πες μου κάτι, τι αξίζει πιο πολύ από φλουριά;
Πες μου κάτι, τι χαρίζει γέλιο, κέφι και χαρά;

Έλα, πες μου τι γεμίζει παρηγόρια την καρδιά;
Έλα, πες μου, τι σκορπίζει την πιο μαύρη συννεφιά;

Έλα, πες μου, τι ‘ναι εκείνο που με κάνει και δακρύζω,
Που με κάνει να γελάω, που με κάνει να ελπίζω;

Έλα, πες μου, τι ‘ναι εκείνο που με κάνει να γιορτάζω,
Που με κάνει να πετάω, στα ουράνια να καλπάζω;

Ένα βιβλίο! Ένα βιβλίο!

Ένα βιβλίο που μαγεύει, όνειρα στο νου φυτεύει
Και στο ταξίδι της ζωής, πιστά μας συντροφεύει!

Ευγένιος Τριβιζάς

Δημιουργώντας δημιουργούς

images (2)Άννα Παππά
δασκάλα-συγγραφέας

Κάποτε μια μητέρα ρώτησε τον Αϊνστάιν τι έπρεπε να κάνει για να γίνει το παιδί της τόσο έξυπνο όσο αυτός.

– Να του διαβάζετε παραμύθια, απάντησε ο Αϊνστάιν.

– Ωραία. Και μετά; ζήτησε να μάθει η μητέρα.

– Παραμύθια και πάλι παραμύθια, επέμεινε ο Αϊνστάιν.

Κάθε μέρα, όλο και περισσότερο πληθαίνουν οι φωνές που μιλούν για την ασφυκτική κατάσταση που δημιουργείται στη ζωή των παιδιών μας, από τις λογής-λογής “σειρήνες” που τα περιβάλλουν.

Δεν είναι εύκολο να κάνεις ένα παιδί να αφήσει το κινητό, τον υπολογιστή ή την τηλεόραση για χάρη του βιβλίου, το οποίο αδυνατεί να ανταγωνιστεί την ψυχαγωγία που παρέχει η τεχνολογία σήμερα. Δεν είναι, όμως, αδύνατο. Υπάρχει ελπίδα. Για να καλλιεργηθεί η φιλαναγνωσία, υπάρχουν χίλιοι δυο τρόποι.

Ας αρχίσουμε να διαβάζουμε, συστηματικά, βιβλία στο μικρό παιδί. Η πράξη μας αυτή μιμείται την αφήγηση παραμυθιού. Ισχυροποιεί τις γέφυρες ανάμεσα σε μας και το παιδί, το αναπτύσσει πνευματικά και συναισθηματικά, εξάπτει τη φαντασία του, το βοηθάει να υιοθετήσει σωστή στάση απέναντι στη ζωή, του γνωρίζει την ίδια τη ζωή από τα πρώτα τρυφερά σχολικά του χρόνια. Το βοηθάει να γνωρίσει τους ανθρώπους και τον εαυτό του. Να πλουτίσει τις εμπειρίες, τις γνώσεις, τις ιδέες του, να αναπτύξει την κρίση του, να καλλιεργηθεί αισθητικά, να μάθει να αγαπάει ό,τι καλό, ωραίο και αληθινό. Το βοηθάει να διαμορφώσει το χαρακτήρα του μέσω της ταύτισης και της μίμησης. Να κοινωνικοποιηθεί. Να γνωρίσει το παρελθόν της φυλής του, το παρελθόν της ανθρωπότητας, να ακούει τη μητρική του γλώσσα σε ποικίλους ρυθμούς. Το βοηθάει να καλλιεργηθεί γλωσσικά, να δεχτεί την ανάγνωση. Το γεμίζει χαρά.

Η οικογένεια, είναι η πρώτη πού θα δημιουργήσει το ευνοϊκό κλίμα για να γνωρίσει και ν’ αγαπήσει το παιδί το καλό βιβλίο. Τα παιδικά βιβλία για τα πολύ μικρά παιδιά είναι γεμάτα με εικόνες. Κι είναι έτσι φτιαγμένα ώστε να δημιουργούν μια ευχάριστη, μια ζεστή σχέση, ανάμεσα στο γονέα και το παιδί. Γρήγορα η εικόνα μπαίνει στο οπτικό πεδίο του παιδιού.  Μέσα στη ζεστή μας αγκαλιά θα μπορέσει να ερμηνεύσει την εικόνα, να διηγηθεί μια ιστορία, ν’ ανακαλύψει μαζί μας τις λεπτομέρειες των εικόνων.  Το μαγικό δώρο της ανάγνωσης γίνεται σιγά σιγά κτήμα του. Εμείς είμαστε ο καταλύτης.

Είμαστε ο αφηγητής. Ο σωστός αφηγητής που χρειάζεται σωστή άρθρωση και προφορά. Που χρειάζεται αφήγηση με τονισμό και χρωματισμό, με απλότητα και αμεσότητα, με  δραματικότητα και ενθουσιασμό. Χρειάζεται να γινόμαστε παραμυθάδες, να φοράμε το καπέλο του παραμυθά, να καθόμαστε στο «θρόνο» του παραμυθά, να δημιουργούμε μια ονειρεμένη ατμόσφαιρα χαλαρωτική για το μικρό παιδί. Σκοπός μας είναι  να διασκεδάσει, να ταυτιστεί με τους ήρωες, να ονειρευτεί. Το παιδί αγαπά να υποδέχεται τα παραμύθια με λαϊκά στιχάκια. «Κόκκινη κλωστή δεμένη στην ανέμη τυλιγμένη…» ή με ένα μαγικό ραβδί, που θα το ακουμπήσει, σαν «παραμυθόσκονη», που θα το ραντίσει. Η ατμόσφαιρα γίνεται ξαφνικά  τόσο εύκολα μαγική…

Καθώς  διαβάζουμε  το βλέπουμε πως μας κοιτάζει αλλά συγχρόνως ταξιδεύει αλλού. Έχει γίνει ένα με τη μαγεία. Το ταξίδι είναι τόσο συναρπαστικό, που το παιδί ακούει στην κυριολεξία με «το στόμα ανοιχτό». Είναι η ώρα τέτοια, που δεν την αφήνουμε να μας ξεφύγει. Δεν κλείνουμε το βιβλίο λέγοντας «και… έζησαν αυτοί καλά κι εμείς καλύτερα».Προχωράμε. Προχωράμε στη μυθοπλασία. Δημιουργούμε. Δημιουργούμεδημιουργούς.   

Παίρνοντας το παιδί στα χέρια του εικονογραφημένα βιβλία δείχνει εκεί το καθετί που βλέπει και το λέει με τ’ όνομά του. Σιγά-σιγά συνδέει την εικόνα με τα γράμματα που τη συνοδεύουν, ζητά να του διαβάσουν τα παράξενα αυτά “σημαδάκια” και ταυτόχρονα του γεννιέται η επιθυμία να μπορέσει και αυτό, από μόνο του, να διαβάσει το ίδιο. Και δεν είναι καθόλου παράξενο, πού ακούμε τα παιδιά μας σ’ αυτή την ηλικία, να διηγούνται μιαν ιστορία στον εαυτό τους, βλέποντας απλώς και μόνο τις εικόνες του βιβλίου!

Το παιδί πρέπει να νιώσει ελεύθερο να αναπτύξει τη φαντασία του, να εκφράσει τον εσωτερικό του κόσμο. Όταν μετά   έρθει στο Σχολείο, στην πρώτη τάξη, κι αποκτήσει πια την ικανότητα της ανάγνωσης, ο δάσκαλος έχει την ευθύνη να το φέρει σε επαφή με το γραπτό λόγο και να το βοηθήσει ν’ αναπτύξει την αναγνωστική ικανότητα. Το παιδί, σ’ αυτή τη φάση της ζωής του έχει κάνει μια μεγάλη ανακάλυψη! Τώρα μπορεί ν’ αποκρυπτογραφεί τα γράμματα – σύμβολα κι αυτό του δημιουργεί εμπειρίες, που έχουν καθοριστική σημασία!

Σε καμιά περίπτωση δε χρειάζεται να εξαναγκάζουμε το παιδί μας να διαβάσει κάτι. Δε θ’ αγαπήσουν τα παιδιά μας το διάβασμα, αν τα πιέζουμε! Το καλύτερο είναι να τα φέρουμε κοντά σε βιβλία που του προκαλούν ενδιαφέρον, που είναι καλογραμμένα και καλοτυπωμένα. Θα το πετύχουμε αυτό αν φροντίσουμε να έχουμε στο σπίτι μας τη “γωνιά του βιβλίου”. Να έχουμε στο παιδικό δωμάτιο, όπου είναι αυτό δυνατό, ένα έπιπλο απλό ή έστω ένα ράφι και εκεί, με τη συνεργασία του, να δημιουργούμε σιγά-σιγά η προσωπική του βιβλιοθήκη, ώστε να μπορεί  να χρησιμοποιεί όποτε θέλει τα βιβλία του, αλλά και κυρίως να τα βλέπει., να μεταμορφώνονται σε κιβωτούς ονειροταξιδιών.

Συνιστάται να παίρνουμε τα παιδιά μας στις Βιβλιοθήκες, στα βιβλιοπωλεία και στις διάφορες εκθέσεις βιβλίου, που κατά καιρούς διοργανώνονται από διάφορους φορείς. Να έχουν την εμπειρία και να βλέπουν τα πλήθη των βιβλίων. Να χορταίνει το μάτι τους να βλέπει βιβλία με πολύχρωμα εξώφυλλα, με ωραίες εικόνες, με καλλιτεχνική εμφάνιση. Να τα πιάνουν, να τα αγγίζουν ελεύθερα, χωρίς “μη” και “όχι”, να τα ξεφυλλίζουν, να τα αγοράζουν μόνα τους, να τα σφίγγουν στην αγκαλιά τους!

Το κυριότερο όμως είναι να τα μάθουμε, όσο μεγαλώνουν, να επιλέγουν τα βιβλία πού θα διαβάσουν. Ας μη γίνεται η επιλογή τους με μόνο κριτήριο το πολύχρωμο εξώφυλλο, το μεγάλο σχήμα ή ακόμη και τ’ όνομα του συγγραφέα… Ας μάθουμε τα παιδιά μας να διαβάζουν την περίληψη του περιεχομένου, που συνήθως υπάρχει στο οπισθόφυλλο, να το ξεφυλλίζουν, να βρίσκουν και να διαβάζουν τις κριτικές βιβλίων που δημοσιεύονται, τις ελάχιστες δυστυχώς, στα λιγοστά περιοδικά για τα παιδικά βιβλία.

Είναι πολύ σημαντικό να διαμορφώσουμε ένα κλίμα ευνοϊκό για την καλλιέργεια της φιλαναγνωσίας μέσα στην οικογένεια. Είναι σημαντικό να γίνουμε και εμείς θερμότεροι αναγνώστες. Καλές είναι οι οθόνες και τα διάφορα πληκτρολόγια που κατακλύζουν κάθε παιδί. Στις οθόνες αυτές όμως το παιδί βλέπει ό,τι δημιούργησε η φαντασία ενός άλλου, άγνωστου, που ζει πολύ μακριά. Βλέπει αυτό που αποφάσισε κάποιος άλλος. Στο βιβλίο, με τα μάτια της ψυχής του, θα δει αυτό που δημιούργησε η δική του φαντασία. Αυτή είναι διαφορά, αυτή είναι η μαγική συνταγή που δημιουργεί δημιουργούς.

αναδημοσίευση: Anna’s Pappa blog 

Book therapy

imagesγράφει η Άννα Δάλλα

Έχετε ποτέ σκεφτεί ότι το διάβασμα εκτός από ψυχαγωγικό μπορεί να είναι και θεραπευτικό; Όλοι οι ειδικοί το επιβεβαιώνουν.

Ένα παράθυρο στον κόσμο
Με το διάβασμα μαθαίνουμε καινούργια πράγματα, ανοίγουμε τους ορίζοντές μας, μορφωνόμαστε, ψυχαγωγούμαστε, βελτιώνουμε το λεξιλόγιό μας, τον τρόπο που εκφέρουμε τον λόγο, που εκφραζόμαστε, ακόμα και το πώς συμπεριφερόμαστε. Μέσα από την ανάγνωση ενός βιβλίου είναι σαν να γνωρίζουμε πολλές και διαφορετικές προσωπικότητες, καταστάσεις, συνθήκες, προβλήματα και λύσεις. Γινόμαστε κατά κάποιον τρόπο σοφότεροι. Σημαντικό είναι επίσης ότι με τη βοήθεια του διαβάσματος μαθαίνουμε να «διαβάζουμε» το μυαλό, την προσωπικότητα, τις διαθέσεις και τις προθέσεις των άλλων ευκολότερα. Επιπλέον, αυξάνεται η ενσυναίσθησή μας και έτσι μπορούμε να αντιληφθούμε και να καταλάβουμε καλύτερα τα συναισθήματα, τα προβλήματα και γενικά όσα απασχολούν τους γύρω μας. Γι’ αυτό και στην ψυχοθεραπεία το διάβασμα βιβλίων χρησιμοποιείται ως μέσο αναγνώρισης των συναισθημάτων μας, για την κατανόηση των διαφορετικών βιωμάτων και προσωπικοτήτων, για παραδειγματισμό και ταύτιση, αλλά ακόμη και ως υλικό για στοχασμό και συζήτηση.

Βιβλία με ιατρική συνταγή
Το διάβασμα ανήκει στα είδη εκείνα της ψυχαγωγίας που θα έπρεπε να συνταγογραφούνται, καθώς σύμφωνα με επιστημονικές έρευνες το να διαβάζουμε βιβλία μπορεί να συμβάλλει:
* Στην προστασία του εγκεφάλου μας από τις τοξικές ουσίες, αλλά και από τα εγκεφαλικά, καθώς έχει βρεθεί ότι όσοι είναι πιο «διαβαστεροί» παθαίνουν μικρότερη βλάβη από τυχόν έκθεση σε τοξικούς περιβαλλοντικούς παράγοντες και επίσης συνέρχονται καλύτερα νοητικά μετά από ένα εγκεφαλικό.
* Στο να αποβάλλουμε το άγχος. Σύμφωνα με βρετανική έρευνα, έστω και 6΄ ανάγνωσης την ημέρα είναι αρκετά για να αποβάλλουμε τα 2/3 του καθημερινού στρες που αντιμετωπίζουμε.
* Στο να μας εμπνεύσει να πάρουμε και να κρατήσουμε μια σημαντική απόφαση, όπως το να αδυνατίσουμε, σύμφωνα με βρετανική έρευνα που έγινε σε παχύσαρκα έφηβα κορίτσια.
* Στο να είμαστε πιο οξυδερκείς, να έχουμε καλύτερη μνήμη και να απομακρύνουμε τον κίνδυνο για άνοια, καθώς χρησιμοποιούμε το μυαλό μας.
* Στη βελτίωση της ποιότητας του ύπνου. Οι ειδικοί εξηγούν ότι αν κλείσουμε όλες τις συσκευές και τα δυνατά φώτα στην κρεβατοκάμαρά μας και πάρουμε ένα βιβλίο να διαβάσουμε, προετοιμάζουμε καλύτερα τον εαυτό μας για τη διαδικασία του ύπνου.
* Στην εξεύρεση λύσεων σε προβλήματα που μας απασχολούν, αλλά και στη βελτίωση της διάθεσής μας, σύμφωνα με τα δεδομένα ερευνών που διερευνούν τον βαθμό και τον τρόπο που μας επηρεάζουν τα βιβλία αυτοβοήθειας.

για να διαβάσετε το άρθρο κλικ εδώ

Το διάβασμα είναι τέχνη!

γράφει ο Νίκος Τσούλιας

Είναι εκπληκτικό το εξής στοιχείο. Ενώ το διάβασμα είναι η πιο σημαντική λειτουργία του ανθρώπου, το θεωρούμε ότι είναι μια απλή διαδικασία με ένα βιβλίο «προ οφθαλμών», αλλά και ενώ είναι τέχνη και επιστήμη, δεν  διδάσκεται! 

book-reading-1500659_1920Το διάβασμα απαιτεί ψυχανέμισμα και ονειροπόληση. Είναι μια θυσία. Προσφέρεις τον εαυτό σου σε μια ενδοσκόπηση, όπου το διάβασμα είναι η αφορμή και το όχημα για να βυθιστείς στον πιο εσωτερικό πυρήνα της ύπαρξής σου. Ταυτόχρονα μετασχηματίζεσαι σε μορφή γήινη και ουράνια. Θα βρεθείς στο μεταίχμιο της απλής ύπαρξής σου και της ιερότητας της ζωής σου, θα μετεωριστείς ανάμεσα στο Δία και στον Προμηθέα. Θα δημιουργήσεις δικούς σου κόσμους, όπου τα όνειρά σου την ίδια στιγμή που θα σε απογειώνουν στο πιο όμορφο φως την ίδια στιγμή θα σε καταβαραθρώνουν στα πιο μαύρα σκοτάδια. Και εσύ πρέπει να παλέψεις και να δημιουργήσεις…

      Το διάβασμα είναι μια οδύσσεια. Αν δεν την νιώθεις κάθε φορά, τότε ή εσύ δεν έχεις κατακτήσει την κουλτούρα του διαβάσματος και έχεις πολλή δουλειά ακόμα ή το βιβλίο που κάλεσες να σε ταξιδέψει είναι τύποις βιβλίο και δεν μπορεί να σε πάει πουθενά ή, και το πιο πιθανό, να ισχύουν και τα δύο. Το διάβασμα είναι μια από τις πιο όμορφες σκηνές που μπορεί να σου προσφέρει η ζωή. Είναι μια ιερή λειτουργία περί της θεώρησης του Κόσμου, μια μοναδικά ξεχωριστή τελετουργία γεύσης του εαυτού σου!

Διαβάστε όλο το άρθρο εδώ

Στρατηγικές για την εκμάθηση της παιδικής συναισθηματικής νοημοσύνης

E.Q. και I.Q.

Μέχρι πριν μερικά χρόνια οι περισσότεροι γονείς πίστευαν ότι το να φροντίσουν για την πνευματική και νοητική πρόοδο τον παιδιών τους αποτελούσε κύριο μέλημα στον σκοπό τους να δημιουργήσουν αυτάρκεις και ικανούς ανθρώπους. Ωστόσο, είναι η θεωρία της συναισθηματικής νοημοσύνης (EQ), η οποία έγινε ευρέως γνωστή από τον δρ. Daniel Goleman, ψυχολόγο στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαντ, που βρίσκει όλο και περισσότερους υποστηρικτές τα τελευταία χρόνια, καθώς έμπρακτα αποδεικνύεται πως η πραγματική ευφυΐα -αυτή που πραγματικά μας «πάει μπροστά»- δεν είναι μόνο διανοητική (ΙQ).

αρχείο λήψης

Ο Goleman ορίζει την συναισθηματική νοημοσύνη ως την «ικανότητα να αναγνωρίζει κανείς τα δικά του συναισθήματα, να τα κατανοεί και να τα ελέγχει. Είναι επίσης, η ικανότητα να αναγνωρίζει και να κατανοεί τα συναισθήματα των ανθρώπων γύρω του και να μπορεί να χειρίζεται αποτελεσματικά τόσο τα δικά του συναισθήματά του όσο και τις διαπροσωπικές του σχέσεις». Στο ομώνυμο βιβλίο του γράφει πως «η οικογενειακή ζωή είναι το πρώτο σχολείο της συναισθηματικής μάθησης».

Με αφορμή τον σημαντικό ρόλο των γονιών ο δρ. John Gottman, καθηγητής ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο της Ουάσινγκτον, δημοσιεύει το 1997 το βιβλίο «Η συναισθηματική νοημοσύνη των παιδιών». Τα συμπεράσματα του βιβλίου βασίζονται σε εικοσαετείς έρευνες και μελέτες πάνω στην αλληλεπίδραση γονιών-παιδιών και από αυτές προκύπτουν συμπεράσματα που συγκλίνουν στο ότι «οι γονείς που προσφέρουν στα παιδιά τους καθοδήγηση στον κόσμο των συναισθημάτων μεγαλώνουν συναισθηματικά υγιέστερα παιδιά. Παιδιά πιο ανθεκτικά και ευπροσάρμοστα. Παιδιά που σαφώς λυπούνται ή φοβούνται ή θυμώνουν όπως όλα τα παιδιά, αλλά είναι πιο ικανά να χαλαρώνουν, να βγαίνουν από την δύσκολη θέση και να συνεχίζουν τις παραγωγικές τους δραστηριότητες. Με άλλα λόγια, παιδιά που διαθέτουν περισσότερη συναισθηματική νοημοσύνη».

 

Η εκμάθηση της παιδικής συναισθηματική νοημοσύνης στην πράξη

Tο EQ αναπτύσσεται σταδιακά και σε οποιαδήποτε ηλικία. Έτσι, είναι στο χέρι πρώτα των γονιών να δημιουργήσουν τις βάσεις ώστε τα παιδιά τους να έχουν καλή σχέση πρώτα με τον ίδιο τους τον εαυτό και έπειτα με τους άλλους. Να γίνουν οι «συναισθηματικοί τους μέντορες». Πώς θα το πετύχουν αυτό; Ο δρ. Gottman αναφέρει τα χαρακτηριστικά των γονιών που εφαρμόζουν την συναισθηματική αγωγή:

-Βλέπουν τα αρνητικά συναισθήματα των παιδιών τους ως μία ευκαιρία για επικοινωνία και τρυφερότητα. Αφιερώνουν, λοιπόν, χρόνο σε ένα λυπημένο, θυμωμένο ή φοβισμένο παιδί για να εκφράσει τα συναισθήματά του. Με τον ίδιο τρόπο αντιδρούν σε κάθε συναισθηματική κατάσταση του παιδιού.

-Μιλούν καθησυχαστικά στο παιδί. Το βοηθούν να κατονομάσει το συναίσθημα που νιώθει, ενώ θέτουν όρια ως προς την έκφραση του συναισθήματος (π.χ. εξηγούν στο παιδί ότι το να σπάσει όλα του τα παιχνίδια δεν αποτελεί λύση στον θύμο του. Το να συζητήσει, όμως, μαζί τους γιατί είναι θυμωμένο μπορεί να βοηθήσει να νιώσει καλύτερα).

-Έχουν επίγνωση και εκτιμούν τα δικά τους συναισθήματα. Έτσι, δεν συγχύζονται ή αγχώνονται όταν τα παιδιά τους εκφράζουν τα συναισθήματά τους –γνωρίζουν τι πρέπει να κάνουν.

-Αυτό που κάνουν είναι να παίρνουν σοβαρά τα συναισθήματα των παιδιών τους, χωρίς να τους λένε πώς πρέπει να αισθάνονται ούτε αναλαμβάνουν εκείνοι να λύσουν μόνοι τους το πρόβλημα του παιδιού. Αντίθετα, του δείχνουν τον τρόπο να το κάνει εκείνο.

Το αποτέλεσμα αυτής της καθοδήγησης είναι τα παιδιά να μάθουν να εμπιστεύονται (τον εαυτό τους και τους γονείς τους) και να χειρίζονται τα συναισθήματά τους. Να λύνουν μόνα τους τα προβλήματά τους και έτσι να αποκτούν αυτοεκτίμηση.

images (1)

Συναισθηματική νοημοσύνη και σχολικές επιδόσεις

Τα παραπάνω στοιχεία στον χαρακτήρα των παιδιών θα τα βοηθήσουν και στις σχολικές τους επιδόσεις, όπως σχετικά σημειώνει ο Παιδοψυχολόγος – Νευροψυχολόγος Παίδων κ. Σήφης Κουράκης, ο οποίος επίσης βασίζει τις απόψεις του στο βιβλίο του Gottman. «Η εμπιστοσύνη στον εαυτό του, η περιέργεια για να ανακαλύψει νέες ιδέες, η πρόθεση να προχωρήσει σε πράξεις, ο αυτοέλεγχος των κινήσεών του, η αρμονικότητα στην σχέση του με τους άλλους, η ικανότητα επικοινωνίας (ιδιαίτερα με τους συνομηλίκους του) και η συνεργασιμότητα στα πλαίσια των ομαδικών δραστηριοτήτων είναι όλα στοιχεία υψηλής συναισθηματικής νοημοσύνης, απαραίτητα για να τα πηγαίνουν πάντα καλά στο σχολείο.»

 

Οι στρατηγικές της συναισθηματικής νοημοσύνης

Αυτό ουσιαστικά που θέλουν να πουν οι παιδοψυχολόγοι, πέρα από θεωρίες και συμβουλές, είναι ότι η σωστή διαπαιδαγώγηση απαιτεί κάτι περισσότερο από την διάνοια, από την σκέψη –απαιτεί συναίσθημα. Κανείς δεν αμφισβητεί την αγάπη του γονιού προς το παιδί, όμως από την επιθυμία να μεγαλώσουμε παιδιά με συναισθηματική νοημοσύνη μέχρι αυτό να γίνει τελικά πράξη η απόσταση συχνά είναι μεγάλη. Έτσι, καταλήγοντας στο βιβλίο του, ο J.Gottman απαριθμεί τις παρακάτω στρατηγικές που από κλινικές παρατηρήσεις αποδεικνύονται χρήσιμες στην εφαρμογή της συναισθηματικής αγωγής:

  1. Αποφύγετε τις υπερβολικές επικρίσεις, τα ταπεινωτικά σχόλια ή τον χλευασμό κατά την επικοινωνία σας με το παιδί.
  2. Χρησιμοποιήστε την «κλιμάκωση» και τον έπαινο όταν τα παιδιά σας μαθαίνουν να κάνουν κάτι σωστά.
  1. Αγνοήστε τις «γονεϊκές σας προτεραιότητες» -μάθετε π.χ. στο παιδί σας να τακτοποιεί το δωμάτιό του λέγοντας «υπάρχουν παιχνίδια πεταμένα σε όλο το δωμάτιο» και όχι «είσαι πολύ ακατάστατος!».
  2. Δημιουργήστε με τον νου σας έναν «χάρτη» της καθημερινής ζωής του παιδιού σας –δηλαδή, να ξέρετε με ποιους ανθρώπους συναναστρέφεται κάθε μέρα, σε ποια μέρη συχνάζει, πώς περνά τον ελεύθερο χρόνο του. Έτσι θα μπορείτε να κατανοήσετε καλύτερα τα συναισθήματα που δε μπορεί να εκφράσει.
  3. Αποφύγετε να «συνταχθείτε με τον εχθρό» -π.χ. αν η υπέρβαρη κόρη σας επιστρέψει σπίτι στεναχωρημένη επειδή η δασκάλα γυμναστικής την χλεύασε για το βάρος της, μην πάρετε το μέρος της δασκάλας, όσο κι αν πιστεύετε ότι η μικρή πρέπει να αδυνατίσει.
  4. Σκεφθείτε τις εμπειρίες των παιδιών σας σε σχέση με παρόμοιες εμπειρίες ενηλίκων, για να μπορέσετε να καταλάβετε πώς νιώθουν.
  5. Μην προσπαθήσετε να επιβάλλετε τις δικές σας λύσεις στα προβλήματα του παιδιού –βοηθήστε να βρει αυτές που ταιριάζουν στον χαρακτήρα του.
  6. Ενδυναμώστε το παιδί προσφέροντάς του επιλογές και σεβόμενοι τις επιθυμίες του.
  7. Συμμεριστείτε τα όνειρα και την φαντασία του παιδιού σας.
  8. Να είστε ειλικρινείς με το παιδί σας.
  9. Διαβάστε μαζί με το παιδί σας παιδική λογοτεχνία –και να είστε υπομονετικοί καθ’ όλη την διάρκεια της διαδικασίας.
  10. Κατανοήστε τη θεμελιακή βάση της γονεϊκής σας εξουσίας –φροντίστε αυτή να είναι ο συναισθηματικός δεσμός σας με το παιδί και όχι οι απειλές και οι ταπεινώσεις.
  11. Πιστέψτε στη θετική φύση της ανάπτυξης του ατόμου –οι εγκέφαλοι των παιδιών είναι από την φύση τους φτιαγμένοι για να αναζητούν ασφάλεια και αγάπη, γνώση και κατανόηση.

 

Παιδική Λογοτεχνία και συναισθηματική νοημοσύνη

Κατά την ανάγνωσή μας, προτρέπουμε το παιδί:

  1. Να αναγνωρίσει τα συναισθήματα και τις συναισθηματικές αντιδράσεις των ηρώων: «Πώς ένιωσε όταν έγινε αυτό;», «Τι νομίζεις ότι της συμβαίνει;», «Πώς θα ένιωθες αν αυτό συνέβαινε σε σένα;».
  2. Να ονομάσει ή να ζωγραφίσει τα συναισθήματα αυτά. Το παιδί μπορεί να βοηθηθεί και από την εικονογράφηση, εντοπίζοντας τα πρόσωπα των χαρακτήρων, τη στάση του σώματός τους κ.λπ. Έτσι, μαθαίνει να «διαβάζει» τα διάφορα συναισθήματα στους άλλους.
  3. Να αναφέρει αν ποτέ ένιωσε/ βίωσε κάτι αντίστοιχο, όπως ο ήρωας/η ηρωίδα της ιστορίας. Δεν πιέζουμε το παιδί να μας μιλήσει. Στα πλαίσια αυτά, μιλήστε και για τα δικά σας συναισθήματα στο παιδί.
  4. Να μη δρα παρορμητικά και να βρίσκει εναλλακτικούς τρόπους να εκφράζει τα συναισθήματά του.
  5. Να μάθει να λύνει τα προβλήματά του. Ως παραδείγματα ή αντιπαραδείγματα επίλυσης διαφόρων προβλημάτων, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε τους ήρωες/τις ηρωίδες της ιστορίας.
  6. Να σκέφτεται θετικά για τον εαυτό του.

images

Γονείς και εκπαιδευτικοί οφείλουν να προσπαθούν να αποτελούν μοντέλα προς μίμηση. Για το λόγο αυτό, πρέπει οι ίδιοι να είναι σε θέση να διαχειρίζονται αποτελεσματικά τα δικά τους συναισθήματα, να δείχνουν κατανόηση για τα συναισθήματα των άλλων και επιλέγουν κατάλληλες συμπεριφορές που να ανταποκρίνονται σε αυτά…

Τέλος, οι εκπαιδευτικοί μπορούν μέσα από ειδικά σχεδιασμένες δραστηριότητες και στοχευμένες δράσεις να αναπτύξουν τη συναισθηματική νοημοσύνη των μαθητών/μαθητριών.

 

Πηγή: http://www.clickatlife.gr/

Επιμέλεια: Σίσκου Γραμματία, εκπαιδευτικός, MSc Παιδικό Βιβλίο